* دریچه ای بر جهان فرهنگ (طاهر جام برسنگ)

چاه، یک پروژۀ هنری که در ایران امکان اجرا نیافت

چاه، یک پروژۀ هنری از ماندانا مقدم

چاه نام پروژه­ای است از هنرمند سوئدی-ایرانی ماندانا مقدم که هفتۀ گذشته در چارچوب یک جشنوارۀ فرهنگی-هنری در ناحیۀ مرکزی یوته­بوری Brunnsparken گشایش یافت. مراسم گشایش پنجشنبۀ گذشته ۲۵ سپتامبر همراه بود با سخنان مسئول جشنوارۀ اسپوت سیتی Spot City، توماس فرم Tomas Ferm و هنرنمائی گروه هنریک ناجی به همراه آوازخوانی ساندرا کالکویست Sandra Kallqvist  هنرمند سوئدی که تباری ایرانی دارد. پروژۀ چاه، ارتباط بدون واسطه بین انسان­ها را می­خواهد در وضعیتی که انسان­ها به پندار هنرمند یا با هم ارتباط نمی­گیرند یا موقع ارتباط کلامی گرفتن به حرف هم گوش نمی­دهند.
ماندانا مقدم

گزارشی از افتتاح پروژۀ هنری چاه در یوتبوری

این پروژه را به شکل ساده می‌توان به این ترتیب خلاصه کرد که ماندانا مقدم با تعبیۀ دو چاه، یکی در مرکز شهر یوتبوری و دیگری در باغ خانۀ هنرمندان در تهران، با استفاده از یک خط تلفنی باز این دو چاه را با هم مرتبط می‌کرد به گونه‌ای که هر رهگذر در هر ساعت از شبانه‌روز با حرف زدن در یکی از این دو چاه می‌توانست صدای خود را به دیگر سوی جهان برساند و همزمان می‌توانست با رهگذری دیگر در سوی دیگر ارتباط گفتگو کند.  مسئولان جمهوری اسلامی ایران با وجود توافق اولیه برای اجرای این طرح هنری همانطور که از ماندانا مقدم شنیدیم در آخرین لحظات از اجرای آن جلوگیری کردند. توضیحات بیشتر در مورد طرح هنری چاه از ماندانا مقدم:
مسئولان ذیربط جمهوری اسلامی با این بهانه که ارتباط بدون واسطه از ایران به خارج ممکن است باعث اغتشاش شود یا این که طعنه‌ای باشد به چاهی خرافاتی که امام دوازدهم شیعیان صدها سال پیش خود را در آن پنهان کرده است از اجرای آن جلوگیری کردند. اما آیا چنین شکل از سانسور به منزلۀ شکست طرح هنری است؟ ماندانا مقدم چنین نظری ندارد:
ماندانا مقدم پس از گفتگو با مسئولان فرهنگی کشور چین در نظر دارد از پکن به جای تهران برای اجرای طرح چاه خود استفاده کند. در مراسم گشایش چیدمان ماندانا مقدم در یوتبوری به جای طرح چاه که مقدمات اجرایش از مدت‌ها پیش فراهم شده بود، یکی از طرح‌های ارتباطی دیگر خود را که Det ringer یا زنگ تلفن نام دارد اجرا کرد. این طرح سال گذشته در تهران اجرا شده بود. در این پروژه یک اپراتور بطور اتفاقی شماره‌های مختلف در تهران را به خط تلفنی که در محل نمایشگاه قرار دارد وصل می‌کند.

taher.jambarsang@sr.se