Du måste aktivera javascript för att sverigesradio.se ska fungera korrekt och för att kunna lyssna på ljud. Har du problem med vår sajt så finns hjälp på http://kundo.se/org/sverigesradio/

په‌روین ئه‌رده‌ڵان: بمبوورن له‌وه‌ی که‌ کوردی نازانم

بڵاو کرایه‌وه‌ fredag 7 mars 2008 kl 17.36

به‌ره‌وه‌ی خه‌ڵاتی فۆندی ئولۆف پالمێ و چالاکی کێشه‌ی ژنان، خاتوو په‌روینی ئه‌رده‌ڵان پێی وایه‌ ژنانی کورد له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان، زوڵمی دوانه‌یان لێده‌کرێ: هه‌م وه‌ک ژن، هه‌میش وه‌ک کورد.


ڕۆژی شه‌شی مارس، خه‌ڵاتی ساڵی 2007ی فۆندی پالمێ به‌ بڕی حه‌فتا و پێنج هه‌زار دۆلاری ئه‌مریکایی، له‌ شوێنی کۆشکی ”ڤان در نووتسکا”ی ستۆکهۆڵم له‌ لایه‌ن ”لیسبێت پالمێ” ژنی سه‌رۆکوه‌زیری تیرۆرکراوی سوید و سیمای ناسراو و جیهانیی بزاڤی سوسیالدیمۆکراسی ”ئۆلۆف پالمێ”‌وه‌ درا به‌ شیرینی ئه‌رده‌ڵان خوشکی خاتوو په‌روینی ئه‌رده‌ڵان تا به‌ ده‌ستی بگه‌یێنێ. کاربه‌ده‌ستانی ئاسایشی کۆماری ئیسلامی ئیزنی هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌یان نه‌دا به‌ په‌روین و به‌ بێ هیچ زانیارییه‌کی پێشتر، له‌ ناو فڕۆکه‌وه‌ و کاتێ له‌ سه‌ر کورسییه‌کی خۆی دانیشتبوو، هێنایانه‌وه‌ ده‌رێ و نه‌یانهێشت بۆ وه‌رگرتنی خه‌لاته‌که‌ی بێته‌ سوید.


هۆی درانی ئه‌م خه‌ڵاته‌ به‌ ئه‌رده‌ڵان به‌ گوێره‌ی لێکدانه‌وه‌ی به‌رپرسانی فۆنده‌که‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ په‌روینی ئه‌رده‌ڵان به‌ تێکۆشانی سه‌خت و به‌رده‌وامی خۆی، له‌و ناوچه‌ پڕئاژاوه‌ و ئاڵۆزه‌ی لێی ده‌ژی، ڕێگه‌ی دیموکراسی و دیالۆگی هه‌ڵبژاردووه‌ و نوێنه‌رێکی شازی ئه‌م خه‌باته‌یه‌.


په‌روینی ئه‌رده‌ڵان له‌ وتووێژێکدا له‌گه‌ڵ ناسری سینا ئاماده‌کاری به‌شی کوردیی ڕادیۆی نێونوته‌وه‌یی سوید، زایه‌ڵه‌، ڕایگه‌یاند که‌ هه‌رچه‌ند له‌ دایکێکی قوروه‌یی و باوکێکی سنه‌یی له‌ تاران له‌ دایکبووه‌، دایکی به‌ تورکی و کوردی و، باوکیشی به‌ کوردی قسه‌ی له‌گه‌ڵ که‌سوکاری کردووه‌ به‌ڵام ئه‌و خۆی، کوردی فێرنه‌بووه‌. په‌روینی ئه‌رده‌ڵان ئه‌مه‌ی به‌ گرفتێکی گه‌وره‌ی خۆی دانا.


په‌روینی ئه‌رده‌ڵان گوتی ئه‌و له‌ ناوچه‌ کوردنشینه‌کاندا کارێکی وه‌های نه‌کردووه‌ به‌ڵام له‌ بواری کێشه‌ی ژناندا له‌گه‌ڵ کورده‌کان په‌یوه‌ندیی هه‌بووه‌ به‌تایبه‌ت له‌ دوو باژاری سنه‌ و مه‌ریوان.
ئه‌و گوتی: من چه‌ند جارێک چوومه‌ ئه‌وێ و له‌ یه‌ک دوو به‌رنامه‌دا به‌شدار بووم، یان ئه‌وان ده‌هاتنه‌ ئێره و ‌به‌رنامه‌ی هاوبه‌شمان هه‌بوو. هه‌وڵێشمان ئه‌وه‌ بوو که‌ ڕێکخراوه‌ ناده‌وڵه‌تییه‌ خۆبه‌خشه‌کانی ژنانمان له‌ تاران و شاره‌کانی‌دیکه‌ی ئێراندا لێک نزیک بکه‌ینه‌وه‌.


ئه‌رده‌ڵان ده‌ڵێ: ”من وه‌ک ژن هه‌ست به‌ هه‌ندێ هه‌ڵاواردن ده‌که‌م و کاتێ له‌گه‌ڵ ژنانی کورد ده‌دوێی بۆت ده‌رده‌که‌وێ که‌ ئه‌وان دوو زوڵمیان لێده‌کرێ هه‌م وه‌ک ژن و هه‌میش وه‌ک ئه‌وه‌ی کوردن. واتا هه‌ندێ جار کوردبوون، خۆی بیانووی هه‌ڵاواردنێکی دیکه‌یه‌ بۆ ژنانی کورد. واتا ئه‌گه‌ر ئێمه‌ له‌ تاران به‌ جینسی دووهه‌م داده‌نرێین و ده‌بێ دژی بوه‌ستینه‌وه،‌ ئه‌وا له‌ کوردستان له‌ به‌ر کوردبوونیش ئه‌و ته‌بعیزه‌یان ده‌رهه‌قی‌ ده‌کرێ. دیاره‌ ئه‌مه‌ش کێشه‌که‌ له‌ ژنان ئه‌وه‌نده‌ی دیکه‌ دژوارتر و ناخۆشتر ده‌کات. بۆیه‌ پێم وایه‌ که‌ ژنانی کوردستان هه‌م ده‌رد و ئازارێکی دوو به‌رامبه‌ریان هه‌یه‌ و هه‌م بۆ پێکهێنانی ئاڵوگۆڕ له‌ وه‌زعیاندا دوو هێنده‌ خه‌بات ده‌که‌ن.


کاتێ له‌گه‌ڵ ئه‌و دۆستانه‌م له‌ کوردستان قسه‌م ده‌کرد (هه‌ندێک له‌م قسانه‌م له‌ سه‌ر ماڵپه‌ڕی ”به‌رامبه‌ری”دا بڵاو کردوونه‌ته‌وه)‌، بۆم ده‌رکه‌وت که‌ کوشتن به‌ پاساوی شه‌ره‌ف له‌وێ زۆر گرفتێکی گه‌وره‌یه‌ و یه‌کجار زۆریشه‌ و ئێمه‌ زانیارییه‌کی ئه‌وتۆمان له‌ سه‌ر نه‌بوو. له‌وێ پرسی نامووس هێشتا باسێکه‌ له‌ گۆڕێدایه‌. دۆستانمان پێمان ده‌ڵێن که‌ له‌ کوردستان باس باسی یاسا نییه‌، به‌ڵکوو ئه‌وه‌ داب و نه‌رێته‌ که‌ کێشه‌ی سه‌ره‌کییه.


بۆیه ژنی کورد له‌ چاو پیاوان، گه‌لێ زیاتر له‌ ژێر زه‌خت دایه‌ چونکه‌ هه‌م بۆ گۆڕینی یاسا هه‌وڵ ده‌دا و هه‌م گه‌لێ ڕێسا و نه‌رێتی ده‌ور و به‌ریشی ده‌بێ بگۆڕێ. له‌به‌ر ئه‌وه‌، من شانازی به‌ ژنانی خه‌باتکاری کورده‌وه‌ ده‌که‌م.”


زایه‌ڵه‌ لێی ده‌پرسێ به‌ڵام ئاخۆ ئه‌و بارودۆخه‌ جیاوازه‌ی ژنانی کورد، پێویستیی به‌ شێوه‌یه‌کی جیاوازی خه‌باتیش هه‌یه‌؟


ئه‌رده‌ڵان ده‌ڵێ: ”با دۆزینه‌وه‌ی شێوازی خه‌باتی ئه‌و ژنانه‌ ڕابگرین بۆ خۆیان. ئه‌وه‌ من نیم له‌ کوردستان ده‌ژیم. من ئه‌و ئه‌زموونانه‌‌ی ژنانی کورد هه‌یانه‌ نیمه‌. به‌ بڕوای من ژنانی کورد ئه‌و شێوه‌ خه‌باته‌یان دۆزیوه‌ته‌وه‌. بۆ نموونه‌ هانا عه‌بدی و ڕووناک سه‌فارزاده‌ که‌ گیران و ئێستاش هه‌ر له‌ زیندان، من له‌ گه‌ڵ بنه‌ماله‌که‌یان و له‌گه‌ڵ دایکیان قسه‌م ده‌کرد ده‌یانگوت ئه‌و کچانه‌ شێوه‌ی ژیانیان گۆڕیوه‌، حه‌زه‌کانیان گۆڕانی به‌سه‌ر داهاتووه‌ و هێناویانه‌ته‌ ناو ئه‌و بواره‌وه‌، ده‌چنه‌ گونده‌کان، له‌ سه‌ر زمانی کوردی له‌گه‌ڵ خه‌ڵکی خۆیان قسه‌ ده‌که‌ن، خه‌ریکی په‌روه‌ر‌ده‌ کردنن، په‌روه‌ر‌ده‌ی ده‌رووننناسی به‌ خه‌ڵک. من له‌ تارانم و چووزانم ژنانی کوردستان چییان پێویسته‌ یا پێویست نییه‌. ئه‌و ژنه‌ خه‌باتکاره‌ کورده‌ی له‌وێ کار ده‌کا و په‌یوه‌ندیی له‌گه‌ڵ خه‌ڵکه‌که‌ی هه‌یه، خۆی‌ ده‌زانێ چ بکاو چ نه‌کا. ئێمه‌ش له‌م ناوه‌دا ده‌توانین یارمه‌تییان بکه‌ین نه‌ک ئه‌وه‌ی پێیان بڵێین وا بکه‌ن و وا مه‌که‌ن.”

زایه‌ڵه‌ له‌ په‌روینی ئه‌رده‌ڵان ده‌پرسێ ”به‌رپرسانی حوکوومه‌تی ئێران ده‌ڵێین تاوانی ئه‌و کچه‌ کوردانه‌ی گیراون، ئه‌ندامێتییه‌ له‌ حیزبه‌ سیاسییه‌کاندا و خستنه‌ مه‌ترسیی ئاسایشی وڵاته‌وه‌. ئه‌وان هه‌رگیز باسی چالاکیی کۆمه‌ڵایه‌تیی و یاسایی ئه‌وان ناکه‌ن؟”
ئه‌رده‌ڵان ده‌ڵێ: ”ڕاسته‌ من خۆشم چالاکێکم له‌م بواره‌دا به‌ڵام ڕێک وه‌ها تاوانێکم دراوه‌ته‌ پاڵ. دیاره‌ من ناڵێم ئه‌و داوایه‌ی من بۆ گۆڕینی‌ یاساکانی دژی ژن‌، سیاسی نین. من ساختومانی ده‌سه‌ڵات، ده‌خه‌مه‌ ژێر سه‌رنجه‌وه‌ به‌ڵام به‌محاڵه‌وه‌ داواکه‌م سیاسیش نییه‌ چونکه‌ من به‌دوای ئه‌وه‌وه‌ نیم ده‌سه‌ڵاتی سیاسی به‌ ده‌سته‌وه‌ بگرم. داواکانی ئێمه‌ ئینسانیین‌ و له‌ پێناو پاراستنی مافی مرۆڤدان.”

په‌روینی ئه‌رده‌ڵان له‌ کۆتایی وتووێژه‌که‌دا جارێکی دیکه‌ش داوای لێبوردنی له‌ کورده‌کان کرد که‌ نه‌یتوانیوه‌ ئه‌وجۆره‌ی‌ ‌پێویسته‌ فێری زمانی کوردی بێت.

nasser.sina@sr.se

بنەمای ڕۆژنامەگەریی ئێمە لەسەر متمانە و بێلایەنییە. ڕادیۆی سوید لە ڕووی سیاسییەوە بێلایەنە. چ لە سیاسەت، ئایین، ئابووری، سوودی گشتی و چ بەرژەوەندیی تایبەتدا
Har du frågor eller förslag gällande våra webbtjänster?

Kontakta gärna Sveriges Radios supportforum där vi besvarar dina frågor vardagar kl. 9-17.

Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".