Du måste aktivera javascript för att sverigesradio.se ska fungera korrekt och för att kunna lyssna på ljud. Har du problem med vår sajt så finns hjälp på http://kundo.se/org/sverigesradio/

کاره‌ساتی تسونامی له‌ ژاپۆن

بڵاو کرایه‌وه‌ måndag 14 mars 2011 kl 10.16
wêne: Malperî SR

وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی سوید ڕاده‌سپێرێ که‌ هاووڵاتیانی سویدی بێت و کارێکی زۆر پێویستیان نه‌بێ، ئه‌وا سه‌فه‌ر نه‌که‌نه‌ ئه‌و ناوچانه‌ی ژاپۆن که‌ مه‌ترسیی تسونامیان له‌سه‌ره‌ یا خود تووش بوون (ئاومۆری، ئیواته‌، میاگی، فۆکۆشیما و ئیباراکی).

له‌ گوێن ڕاپۆرتێک که‌ دوێنێ ئه‌نجومه‌نی ڕێکخه‌ری پێوه‌ندییه‌ مرۆڤایه‌تییه‌کان سه‌ر به‌ ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان بڵاوی کرده‌وه‌، به‌دوای زه‌ویله‌رزه‌ و شه‌پۆلی تسونامییه‌که‌ی ژاپۆن‌دا نزیکه‌ی 380 هه‌زار که‌س له‌ ماڵه‌کانیان چۆڵ کراون، 210 هه‌زاریش له‌به‌ر ئه‌و گرفتانه‌ی له‌ ته‌قینه‌وه‌ی ریاکتۆره‌ ئه‌تۆمییه‌که‌ی فوکوشیما که‌وتنه‌وه‌.

بووله‌رزه‌که‌ی ڕۆژی هه‌ینی که‌ به‌‌هێزترین بوومه‌له‌رزه‌ی تا ئێستای ئه‌م وڵاته‌ بووه، به‌ڕاده‌ی نزیکه‌ی دوو مه‌تر و نیو، جێی به‌ ‌دورگه‌ی سه‌ره‌کیی ژاپۆن واتا هونشو گۆڕی. له‌حاڵێکدا که‌ عه‌ردی ئوقیانووسی ئارام له‌ ساڵدا ته‌نیا خاڵ کۆما هه‌شت سه‌نتیمه‌تر جێ‌به‌جێ ده‌بێ.

وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ و باڵوێزخانه‌ی سوید له‌ توکیۆ هیچ زانیارییه‌کیان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی هیچ هاووڵاتییه‌کی سویدی له‌و ڕووداوانه‌دا له‌ناوچووبن نییه‌، به‌ڵکوو گشت ئه‌و سویدییانه‌ش که‌ له‌ ناوچه‌ تووشبووه‌کان ده‌ژی، سڵامه‌تیی خۆیان به‌ باڵوێزخانه‌ و کۆنسۆڵگه‌ریی سوید، یا خود خزم وکه‌سانیان ڕاگه‌یا‌ندووه‌. ئه‌مه‌ له‌ سه‌ر ماڵپه‌ڕی باڵوێزخانه‌ی سوید له‌ تۆکیۆ باس کراوه‌.

ئاکسێل ده‌ڵێ: هه‌ر ئێستا ئێمه‌ له‌ لای دایه‌ گه‌وره‌ی هاوسه‌ره‌که‌مین که‌ ماڵه‌که‌ی وێران بووه‌. هاتووین بزانین چیمان پێ ده‌کرێ به‌ڵام ده‌ستمان لێ شوشت. هیچ به‌ که‌س ناکرێ. له‌ نهۆمی یه‌که‌مدا سێ ئووتومبێلی لێیه‌ که‌ هه‌ر سێکیان خراپ بوون. ده‌بێ وه‌سه‌ر ئوتومبێله‌کان که‌وین تا بتوانین له‌ ماڵ بێینه‌ ده‌رێ. کاره‌ساتێکه‌ نه‌بێته‌وه‌. له‌ ناوه‌ندی شاریش ده‌یان ئوتومبێلی له‌کار که‌وتوو ده‌بینی و زبڵ و زاڵ و دار و ئاسنه‌واله‌ی ئاوبردوو و ماڵی وێران و داته‌پیو. هه‌موو شت وێران بووه‌. لێره‌ له‌ شیۆگاما هه‌ر هه‌موو شت به‌ته‌واوی وێران بووه‌. باشتر وایه‌ هه‌ر لێره‌ بیت تا بزانی ئاخۆ گۆشه‌ی کارێکت پێ ده‌گیرێ؟

ئاکسێل ئاندرشۆن نیشته‌جێی سێندای یه‌کێ له‌و شارانه‌ی تووشی تسونامی هاتووه‌، ئێستا له‌ ماڵی خه‌زووری له‌ ناوه‌ندی شاری شیۆگاما ده‌ژی که‌ ئه‌ویش به‌ ته‌واوی وێران بووه‌. نه‌ کاره‌با هه‌یه‌، نه‌ خواردن ده‌ست ده‌که‌وێ، نه‌ به‌نزین.

ئاکسێل ده‌ڵێ: هه‌ر ئێستا ئێمه‌ له‌ لای دایه‌ گه‌وره‌ی هاوسه‌ره‌که‌مین که‌ ماڵه‌که‌ی وێران بووه‌. هاتووین بزانین چیمان پێ ده‌کرێ به‌ڵام ده‌ستمان لێ شوشت. هیچ به‌ که‌س ناکرێ. له‌ نهۆمی یه‌که‌مدا سێ ئووتومبێلی لێیه‌ که‌ هه‌ر سێکیان خراپ بوون. ده‌بێ وه‌سه‌ر ئوتومبێله‌کان که‌وین تا بتوانین له‌ ماڵ بێینه‌ ده‌رێ. کاره‌ساتێکه‌ نه‌بێته‌وه‌. له‌ ناوه‌ندی شاریش ده‌یان ئوتومبێلی له‌کار که‌وتوو ده‌بینی و زبڵ و زاڵ و دار و ئاسنه‌واله‌ی ئاوبردوو و ماڵی وێران و داته‌پیو. هه‌موو شت وێران بووه‌. لێره‌ له‌ شیۆگاما هه‌ر هه‌موو شت به‌ته‌واوی وێران بووه‌. باشتر وایه‌ هه‌ر لێره‌ بیت تا بزانی ئاخۆ گۆشه‌ی کارێکت پێ ده‌گیرێ؟

وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی سوید بۆ ڕاگواستنی سویدییه‌کان له‌ ناوچه‌تووشبووه‌کانی ژاپۆن، ئه‌مڕۆ ئوتوبوسێکی ناردووه‌ تا له‌وێوه‌ بیانگوازێته‌وه‌ تۆکیۆ. ئه‌مه‌ له‌ حاڵێکدایه‌ که‌ مه‌ترسی بووله‌رزه‌ی دووباره‌ له‌م ناوچانه‌دا و ته‌نانه‌ت له‌ تۆکیۆش ده‌کرێ.  زانایان ده‌ڵێن ئه‌گه‌ری 70 له‌سه‌د هه‌یه‌ که‌‌ له‌ ماوه‌ی سێ ڕۆژی داهاتوودا و ئه‌گه‌ری په‌نجا له‌سه‌دیش بۆ دوو ڕۆژ دواتریشی که‌ زه‌ویله‌رزه‌کان به‌رده‌وام بن. به‌جۆرێک که‌ ئه‌مریکاییه‌کان به‌هیچ جۆرێک سه‌فه‌ر بۆ ژاپۆن به‌ شیاو نازانن و فه‌رانسه‌وییه‌کان بۆ تۆکیۆ.

ئه‌وه‌نده‌ی یارمه‌تیی فه‌رمیی ده‌وڵه‌تی سوید به‌ کاره‌ساته‌که‌ی ژاپۆن ده‌گرێته‌وه‌، ئه‌رکه‌که‌ خراوه‌ته‌ سه‌ر شانی ده‌زگای ئاماده‌کاریی پاراستنی کۆمه‌ڵگا، ئێم ئێس بێ، و که‌سێکی وه‌ک پسپۆڕ ناردۆته‌ ناو ئه‌و گرووپه‌ شه‌ش که‌سییه‌ی لێزانانی بواره‌که‌ن و له‌ وڵاتانی جپراوجۆره‌وه‌ن و ئه‌نجومه‌نی (UNDAC)ی سه‌ر به‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان ڕێکی خستوون.

کاره‌ساته‌که‌ی ژاپۆن سێ هێنده‌یه‌ به‌و مانایه‌ که‌ هه‌م بووله‌رزه‌یه‌کی مه‌زن و به‌ربڵاو ژاپۆنی گرتۆته‌وه، هه‌م شه‌پۆلیكی تسونامی، هه‌میش ‌مه‌ترسیی گه‌وره‌ هه‌یه‌ له‌ سه‌ر ریاکتۆرگه‌لی ئه‌تۆمیی ئه‌م وڵاته‌ و بڵاوبوونه‌وه‌ی تیشکی رادیۆئه‌کتیڤ.

کلاس کارلینگ سه‌رۆکی پرۆژه‌ی ده‌زگای (MSB) له‌ کارلستاد ده‌ڵێ کات ئیدی بۆ دۆزینه‌وه‌ی زیندووماوانی ئه‌م ڕووداوه‌ به‌ره‌وو ته‌واوبوون ده‌چێ.

کارلینگ ده‌ڵێ ئێستا ده‌بێ بیر له‌ نیازی سه‌ره‌کیی مرۆڤه‌کان بکرێته‌وه‌ وه‌ک ئاو و خواردن و جێگه‌ و سه‌لامه‌تی و له‌شساغیان. هاوکاتیش ده‌بێ پاکژییه‌کان ده‌ست پێ بکرێن.

کلاس کالرلینگ ده‌ڵێ نێردراوی ده‌زگای (MSB) که‌ ڕۆژی ڕابردوودا چووه‌ ژاپۆن، ئه‌رکی ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ ناو تیمێکی سه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کاندا چالاک بێ که‌ بڕیار له‌سه‌ر نیازه‌ سه‌ره‌تاییه‌کان ده‌دات.

له‌ گوێن کارلینگ ئه‌رکی گرنگی ناردنی یارمه‌تیی به‌جێ بۆ شوێنی به‌جێ له‌ لایه‌ن ناردراوی ده‌زگای (MSB)وه‌ ئه‌نجام ده‌درێ تا بۆ نموونه‌ هه‌موو وڵاتێک هه‌ر خێوه‌تی نه‌خۆشخانه‌ نه‌نێرێ به‌ڵکوو ئه‌و شته‌ بنێرێ که‌ ئه‌وان وه‌ک پێویست لێکی ده‌ده‌نه‌وه‌.

بنەمای ڕۆژنامەگەریی ئێمە لەسەر متمانە و بێلایەنییە. ڕادیۆی سوید لە ڕووی سیاسییەوە بێلایەنە. چ لە سیاسەت، ئایین، ئابووری، سوودی گشتی و چ بەرژەوەندیی تایبەتدا
Har du frågor eller förslag gällande våra webbtjänster?

Kontakta gärna Sveriges Radios supportforum där vi besvarar dina frågor vardagar kl. 9-17.

Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".