Du måste aktivera javascript för att sverigesradio.se ska fungera korrekt och för att kunna lyssna på ljud. Har du problem med vår sajt så finns hjälp på http://kundo.se/org/sverigesradio/
بخش فارسی رادیو سوئد | بخش دری رادیو سویدن

شعر سوئد: لارش فورشل

پخش شده tisdag 4 mars 2008 kl 09.46
1 av 3
لارش فورشل
لارش فوشل
2 av 3
لارش فوشل
هوراس انگدال، منشی دائمی آکادمی سوئد
3 av 3
هوراس انگدال، منشی دائمی آکادمی سوئد

تهیه و اجرا: طاهر جام برسنگ

لارش فورشل، نویسنده، شاعر، ترانه‌سرا، دراماتیسین و عضو آکادمی سوئد در تاریخ ۱۴ ژانویه ۱۹۲۸ زاده شد و تابستان گذشته، در تاریخ ۲۶ ژوئیه ۲۰۰۷ در سن ۷۹ سالگی درگذشت. کارنامه‌ی ادبی بجا مانده از او گنجینه‌ی با ارزشی است از ادبیات نوین سوئد با ۵۶ کتاب در زمینه‌ها و انواع مختلف، و ۷ مجموعه ترانه. معرفی چنین اعجوبه‌ای کار آسانی نیست، بویژه این که لارش فورشل در میان فرهیختگان ایرانی چندان شناخته شده نیست و در جستجویی که برای یافتن برگردان شعر او به زبان فارسی برخوردم، تنها سه قطعه‌ی ترجمه شده از او را به زبان فارسی یافتم. برای کسب آگاهی بیشتر از لارش فورشل ابتدا به سراغ هوراس انگدال، صاحب کرسی شماره‌ی ۱۷ آکادمی سوئد رفتم.

انگدال سال‌ها با فورشل در آکادمی و در کمیته‌ی نوبل همکار بوده. به گفته‌ی هوراس انگدال لارش فورشل به عنوان یکی از ۵ عضو کمیته‌ی نوبل، مسئولیت ویژه‌ی تدارکات سالانه‌ی جایزه‌ی نوبل را بر عهده داشت. هوراس انگدال افزود: «دانش گسترده‌ی لارش، دارائی شگرفی بود برای آکادمی.»
هوراس انگدال در مورد حس ادبی لارش فورش گفت: «او در ادبیات دارای سلیقه‌ای مطمئن بود. دارای توانائی منحصر بفردی بود برای تشخیص تقلب و ریاکاری در ادبیات؛ و همیشه نکاتی غیرمتعارف و شنیدنی در مورد نویسنده‌هائی که موضوع کارش قرار می‌گرفتند داشت.»

خسته شدی
          می‌دونم
                  تا حد مرگ
و دلت می‌خواد
        بذاری و بری
هر چند که صبح روشن
روی ملارن (Mälaren) چتر گشوده
و آفتاب می‌تابه
         رو خونه‌های ساحلی
و یخ روی دریاچه
                 مثه آینه‌ست.

کیه که داره می‌خونه؟
می‌پرسی: «کیه که داره می‌خونه؟»
می‌گم: «می‌ریم، می‌ذاریم می‌ریم
اما بذار آهسته بریم»
من تو مونترال امیدمو باختم
و تو بروکلین ایمانمو
و در سالسبورگ، زیمبابوه
                          انسانو دیدم
                               و یه کارد سلاخی رو
که گوشتشو می‌برید.

تو سکوت کسی داره می‌خونه
                                   پرطنین
چرا و چطور؟
می‌پرسی: «کیه که داره می‌خونه؟»

و سئوالت جوابی می‌شه.
منم خسته‌م
و دلم می‌خواد 
          بذارم و برم
اما بذار آهسته بریم
منم می‌ترسم، مثه تو
منم فکرم پریشونه
اما هنوز
           چند ساعتی وقت داریم.
کسی داره می‌خونه
و آوازش دل‌انگیزه
کیه که داره می‌خونه؟

قطعه‌ای که شنیدید،«کسی داره می‌خونه» نام داشت برگردانی از طاهر صدیق با اجرای مترجم برگرفته از نشریه‌ی «اندیشه‌ی آزاد»، بهار ۱۳۶۶. همین جا اضافه کنم، سه برگردان منتشر شده از لارش فورشل به فارسی، به قلم صدیق صورت گرفته.
از صفات بارز لارش فورشل، آن گونه که هوراس انگدال می‌گوید صراحت و بی‌مهابا بودنش در ابراز عقیده بود.
همیشه گوش دادن به صحبت لارش فورشل وقتی که درباره کاندیداهای خود حرف می‌زد، فوق‌العاده لذت‌بخش بود.وقتی که لارش از چیزی خوشش می‌آمد یکپارچه آتش می‌شد (به شدت هیجان‌زده می‌شد). لارش خصوصیت جالبی  داشت  یعنی وقتی در جمعی نشسته بود عبوس و حتی کمی خواب آلود به نظر می‌رسید اما یک مرتبه انگار جرقه‌ای می‌زد و صدای خنده‌اش که  منحصر به فرد بود بلند می‌شد.
همیشه مهربان نبود. می‌توانست گزنده و تلخ باشد، اما در درون خویش انسانی بود مهربان.
در مورد جایگاه این شاعر در شعر سوئد هوراس انگدال گفت: «فورشل برای من شاعر بزرگی است. یکی از بزرگترین‌ها. یکی از هنرمندان چند جانبه‌ی سوئد در سده‌ی هزار و نهصد. هوراس انگدال افزود فورشل کسی بود که بر همه‌ی سبک‌های شعر و بیان مسلط بود، طوری بود که اگر می‌خواست، می‌توانست آواز همه‌ی پرنده‌ها را به شعر در آورد. نوسازی تصنیف‌سرائی سوئد، و بطور ویژه نوسازی ترانه‌های واریته‌ی سوئدی کار اوست. او به تصنیف سوئدی ویژگی هنری داد یعنی تصنیف را به یکی از گونه‌های هنر تبدیل کرد و به این ترتیب پلی زد بین ذائقه‌ی فرهیختگان و مردم.»
مرتضی ثقفیان، شاعر و مترجم ایرانی ساکن استکهلم بود که از ویژگی‌ آفرینش‌های لارش فورشل گفت. لارش فورشل در دوره‌ی زندگی خلاقه‌ی خود دو لقب مهم دریافت کرد. شاعر مردم و شاعر ملی. هوراس انگدال در این مورد گفت: «هنرمندان بسیاری نیستند که بتوانند در آن واحد هم مورد تائید نخبگان فرهنگی قرار گیرند و هم این که عشق مردم را به خود معطوف کنند. اور توب شاید در زمان خود موفق به چنین کاری شده بود و لارش فورشل نخستین کسی بود که با نوشتن مقاله‌ای معروف در دهه‌ی ۵۰ این نکته را آشکار کرد که کار اورت توب تنها سرگرم کردن مردم نیست بلکه او در عین حال شاعر بزرگی است. از این منظر لارش فورشل، میراث‌دار اورت توب بود.» شعر فورشل در عین پیچیدگی‌های شاعرانه از عناصر ساده تشکیل می‌شود. طنز در کارهایش وزنی ویژه دارد. فورشل طنز خود را با کلمات ساده و روزمره می‌آفریند. گاه کلماتی که در روزنامه‌ها می‌توان سراغشان را گرفت در کارهای ادبی لارش فورشل به شوکرانی شیرین یا شکری تلخ مبدل می‌شوند. به بخشی از ترانه‌ای از او گوش می‌کنیم که شاعر در این ترانه دور دنیا می‌چرخد و در رقصی با مقتدران جهان آنها را به استهزا می‌گیرد:
انتشار ۵۶ کتاب در ژانرهای متفاوت دلیلی است بر پرکاری لارش فورشل. مرتضی ثقفیان: «فورشل خیلی پرکار بوده، یعنی اولین مجموعه شعر او سال ۱۹۴۹ منتشر می‌شود و آخرینش سال ۲۰۰۰؛ حدود ۴۱ سال. در این مدت ۵۵ کتاب از او منتشر می‌شود. حتی بعضی سال‌ها دو کتاب منتشر می‌کند. گاه یک مجموعه شعر و یک نمایشنامه. این نشان می‌دهد که این آدم نه تنها پرکار بوده بلکه بیمار کار بوده. این شاید تا حدی به آن وضعیت روانی خاص او برمی‌گردد که گفته می‌شود (فورشل) خیلی دچار اضطراب بوده. و شاید همانطور که بعدها به الکل پناه می‌برد، شاید آن وقت هم برای تسکین به کار پناه می‌برده.»
لارش فورشل آن گونه که خود در مستند Lars Forssell x2، محصول تلویزیون سوئد، عنوان می‌کند شیفته‌ی کتاب است. او کتاب را از هر داروی ضد افسردگی برای سلامت روح مفیدتر می‌داند.

taher.jambarsang@sr.se

پایه و اساس کار ما در رادیوی سویدن خبرنگاری معتبر و بی طرفانه است. رادیوی سویدن یک رسانه غیر وابسته از نظر سیاسی، مذهبی و اقتصادی است که درجهت منافع هیچ نهاد عامه ویا فرد مستقل فعالیت نمی‌کند.
Har du frågor eller förslag gällande våra webbtjänster?

Kontakta gärna Sveriges Radios supportforum där vi besvarar dina frågor vardagar kl. 9-17.

Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".