Du måste aktivera javascript för att sverigesradio.se ska fungera korrekt och för att kunna lyssna på ljud. Har du problem med vår sajt så finns hjälp på http://kundo.se/org/sverigesradio/

هرتا مولر برندۀ نوبل ادبی سال ۲۰۰۹

پخش شده torsdag 8 oktober 2009 kl 16.20
هرتا مولر برندۀ نوبل ادبی

گزارش: طاهر جام برسنگ

آکادمی نوبل جایزه ادبیات امسال را به هرتا مولر Herta Müller نویسندۀ رومانیائی­تبار آلمانی­زبان اهدا کرد.
دلیل شاعرانۀ آکادمی برای انتخاب خانم هرتا مولر بدین ترتیب است:

«جایزۀ نوبل ادبیات سال ۲۰۰۹ به نویسندۀ آلمانی هرتا مولر تعلق می­گیرد برای ایجاز شاعرانه و صراحت نثرش که چهره­نگار عرصۀ بی­خانمانی­هاست.»
هرتا مولر در تاریخ ۱۷ ماه اوت ۱۹۵۳ در روستای آلمانی­زبان نیتزکیدورف در بانات رومانی متولد شد. پدر و مادرش از تبار اقلیت آلمانی­زبان بودند. در سال ۱۹۴۵ مادر مارتا همراه با بسیاری از آلمانی­زبان­های رومانی از کشور اخراج و به اتحاد شوروی فرستاده شد. او ۵ سال از عمرش را در یک اردوگاه کار در روسیه گذراند. این دوره را مارتا سال­ها بعد در اثر خود Atemschaukel (منتشر شده در سال جاری ۲۰۰۹) که به واقع شرح زندگی آلمانی­زبان­های رومانی در تبعید است، مصور کرد. 
هرتا مولر بین سال­های ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۶ در دانشگاه تم­سوار Temeswar به تحصیل ادبیات رومانیائی و آلمانی پرداخت. در این سال­ها با دایرۀ نویسندگان جوان آلمانی­زبان موسوم به حلقۀ عملیاتی بانات، که مخالفان دیکتاتوری چایشسکو بودند و برای آزادی بیان در رومانی مبارزه می­کردند؛ همکاری می­کرد. پس از پایان تحصیلات بین سال­های ۱۹۷۷ تا ۱۹۷۹ به عنوان مترجم در کارخانه­ای مشغول به کار شد اما به دلیل خودداری کردن از همکاری با پلیس امنیتی از کار اخراج شد. بعد از اخراج از سوی پلیس امنیتی سال­ها مورد تعقیب و آزار بود.
مجموعه داستان Niederungen نخستین اثر مولر بود که در سال ۱۹۸۲ منتشر شد. ترجمۀ سوئدی این اثر در سال ۱۹۸۵با نام Flackland (با ترجمۀ تقریبی «سرزمین مسطح») منتشر شد. این اثر مولر در کشورش رومانی به زیر تیغ سانسور رفت. انتشار بدون سانسور این اثر دو سال بعد در آلمان صورت گرفت و در همین سال نیز دومین اثر مولر با نام   Drückender Tango در رومانی به چاپ رسید. در این دو اثر نویسنده به توصیف فساد اداری، تعصب و فشار بر مخالفین در روستای محل زندگی­اش پرداخت. طبیعی است که این آثار در رومانی با انتقاد بی­رحمانۀ مطبوعات دیکتاتوری روبرو شد. اما همزمان در مطبوعات آلمانی­زبان خارج از رومانی این آثار با تحسین فراوان مواجه گردید. پس از آن، نویسنده اقدام به انتقاد آشکار و متهورانه از دیکتاتوری نیکولای چایشسکو  کرد که نتیجه­اش ممنوع­القلم شدن بود. وی در سال ۱۹۸۷ همراه با همسر نویسنده­اش ریچارد واگنر، ترک دیار کرد.

سایر آثار هرتا مولر:

رمان Der Fuchs war damals der Jägar (سال انتشار ۱۹۹۲) این رمان در سال ۱۹۹۴ با تیتر Redan då var räven jägare (با ترجمۀ تقریبی «از همان زمان روباه شکارچی بود») در سوئد منتشر شد.

Herztier منتشر شده در ۱۹۹۴، ترجمۀ سوئدی با عنوان Hjärtdjur در سال ۱۹۹۶.

Heute wär ich mir lieber nicht begengnet (۱۹۹۷)، عنوان سوئدی: Idag hade jag helst inte velat träffat mig själv (امروز هیچ میلی به ملاقات خود نداشتم.) منتشر شده در ۲۰۰۷.

از هرتا مولر رمانی با عنوان «سرزمین گوجه­های سبز» به ترجمۀ غلامحسین میرزاصالح در سال ۱۳۸۶ توسط انتشارات مازیار در تهران به چاپ رسیده است.

فرایند انتخاب برندگان جایزۀ ادبی نوبل:

برندگان نوبل در ادبیات از سوی اعضای آکادمی ادبیات یا اعضای آدکامی­های دیگر یا پروفسورهای ادبیات، برندگان پیشین نوبل ادبی و یا دبیران تشکیلات اهل قلم حداکثر تا ۳۱ ژانویۀ هر سال به کمیتۀ نوبل معرفی می­شوند. گفته می­شود سالانه اسامی نزدیک به ۳۵۰ نفر به عنوان نامزد دریافت نوبل ادبی به آکادمی می­رسد. کمیتۀ ادبیات نوبل، متشکل از ۴ یا ۵ تن از اعضای آکادمی که برای سه سال انتخاب می­شوند از میان پیشنهادهای رسیده، ۱۵ تا ۲۰ نفر را برمی­گزینند و به آکادمی معرفی می­کنند. این لیست تا پیش از تعطیلات تابستانی معمولا به ۵ نام محدود می­شود و در ماه اکتبر هر سال برندۀ جایزۀ نوبل ادبیات با رای­گیری در آکادمی و اکتساب بیش از نیمی از آراء اعضای آکادمی انتخاب می­شود.

taher.jambarsang@sr.se

پایه و اساس کار ما در رادیوی سویدن خبرنگاری معتبر و بی طرفانه است. رادیوی سویدن یک رسانه غیر وابسته از نظر سیاسی، مذهبی و اقتصادی است که درجهت منافع هیچ نهاد عامه ویا فرد مستقل فعالیت نمی‌کند.
Har du frågor eller förslag gällande våra webbtjänster?

Kontakta gärna Sveriges Radios supportforum där vi besvarar dina frågor vardagar kl. 9-17.

Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min Lista".