Du måste aktivera javascript för att sverigesradio.se ska fungera korrekt och för att kunna lyssna på ljud. Har du problem med vår sajt så finns hjälp på http://kundo.se/org/sverigesradio/

ماریو وارگاس یوسا برندۀ سال ادبیات نوبل

پخش شده torsdag 7 oktober 2010 kl 15.40
Årets litteraturpristagare, Mario Vargas Llosa blev förvånad. Foto: Fredrik Persson/Scanpix

جایزۀ امسال ادبیات نوبل به آمریکای لاتین رفت. پتر انگلوند منشی دائمی آکادمی سوئد با اعلام نام نویسندۀ پرویائی ماریو وارگاس یوسا به عنوان برندۀ سال نوبل ادبی دلیل آکادمی را برای اعطای جایزه گفت این جایزه برای نمایش ساختار قدرت و عرضۀ تصاویری شفاف از مقاومت فردی، طغیان و شکست، به یوسا تعلق می‌گیرد.
ماریو وارگاس یوسا در ۲۸ ماه مارس ۱۹۳۶ در شهر آرکیوپا در پرو متولد شد. پس از جدائی پدر و مادر، ماریو ورگاس یوسا با مادرش به بولیوی کوچید و در آن جا بزرگ شد. در سال ۱۹۴۷ با پیوند دوبارۀ پدر و مادر، همراه با خانواده ساکن شهر لیما شد و در آن جا وارد یک مدرسۀ کاتولیک شد. پس از آن پدر ماریو را به آموزشگاه نظامی لئونسیو پرادو فرستاد و پس از فارغ‌التحصیلی از کالج ملی سن میگوئل در شهر پیئورا در لیما و مادرید به تحصیل حقوق و ادبیات پرداخت. در سال ۱۹۵۹ به پاریس کوچ کرد و سال‌ها در این شهر به عنوان آموزگار زبان و ژورنالیست به کار پرداخت. در سال ۱۹۳۶ با رمان شهر سگ‌ها La ciudad y los perros (عنوان انگلیسی این کتاب عصر قهرمان یا The time of hero است.) به عنوان نویسنده به شهرت جهانی رسید. انتشار این رمان در پرو بسیار بحث-برانگیز شد بطوری که هزار نسخه از این کتاب بطور رسمی از طرف افسران لئونسیو پرادو آتش زده شد. پس از سال‌ها زندگی در پاریس، لیما، لندن و بارسلون در سال ۱۹۷۴ بار دیگر به لیما پایتخت پرو بازگشت. یک سال بعد در سال ۱۹۷۵ به عنوان عضو آکادمی پرو برگزیده شد.
ماریو وراگاس یوسا در سال ۱۹۹۰در پرو کاندیدای ریاست جمهوری شد اما در انتخابات شکست خورد. در سال ۱۹۹۴ ماریو وارگاس یوسا به عضویت آکادمی اسپانیا انتخاب شد و از سال ۱۹۹۶ کار خود را در آکادمی این کشور آغاز کرد.
ماریو وارگاس یوسا برای خوانندگان ایرانی نویسنده‌ای بسیار شناخته است و تا به حال کتاب‌های دختری از پرو، جشن بز نر (سور بز)، گفتگو در کاتدرال و در ستایش نامادری از جمله کارهایی است که از این نویسنده به فارسی ترجمه و منتشر شده است.
در گفتگوئی با بیورن لینل Björn Linnell منتقد ادبی، رئیس پیشین پن سوئد و مدیر انتشارات ناتور و کلتور از او خواستم تا دربارۀ توجیه آکادمی نوبل برای اعطای نوبل ادبی به ماریو وارگاس یوسا بیشتر توضیح دهد.

بیورن لینل: وارگاس یوسا یک نویسندۀ هیجان‌آفرین آمریکای لاتینی است که در زمانی که بسیاری از نویسندگان آمریکای لاتینی چپ بودند به عنوان یک نویسندۀ لیبرال مطرح بود و همیشه یک خط سیاسی آشکار را دنبال کرده است و حتا زمانی در انتخابات ریاست جمهوری پرو هم کاندیدا بود که البته شکست خورد. این شکست در عرصۀ سیاست شاید به نفع ادبیات تمام شد. بنابراین وارگاس یوسا همیشه نویسنده‌ای بحث برانگیز و هیجان آفرینی بود. دلیل انتخاب وی از سوی کمیتۀ نوبل هم این است که همیشه در صدد تعیین مرزهای ساختارهای سیاسی در آمریکای لاتین است که این کار با وجود نقش پلیس و نظامیان و گروه‌های تروریستی مختلف بسیار هم پیچیده است. اما او در عین حال رمان های عاشقانه هم نوشته است.
بیورن لینل در مورد ترجمۀ کارهای این نویسنده به سوئدی گفت:

بسیاری از رمان های او به سوئدی ترجمه شده است که اولین آن ها  شهر سگهاست که در دهۀ شصت به سوئدی برگشته و پس از آن کتاب جنگ در انتهای جهان که این کتاب شاید سندی است در تأئید دلیل آکادمی نوبل و بعد کتابی دربارۀ گروه تروریستی مائویستی در پرو...
بیورن لینل در پاسخ به این پرسش که یک خوانندۀ مبتدی برای خواندن یوسا از کدام کتاب باید شروع کند گفت:

بستگی به این دارد که خواننده در پی چه باشد. کتابی که دربارۀ گروه تروریستی پروئی است شاید به این دلیل که چنین جنبشی دیگر در سیاست امروز حضوری ندارد کمی از وقتش گذشته باشد ولی در عین حال کتاب پرهیجانی است. جنگ در انتهای جهان و شهر سگ ها، کتاب های حجیمی هستند اما خواندنی، ماریو وارگاس یوسا در صدد رقابت با نویسندگان بزرگی چون تولستوی بود و به همین دلیل کتاب هایش بزرگ و سنگین هستند اما بسیار خوب.

taher.jambarsang@sr.se

پایه و اساس کار ما در رادیوی سویدن خبرنگاری معتبر و بی طرفانه است. رادیوی سویدن یک رسانه غیر وابسته از نظر سیاسی، مذهبی و اقتصادی است که درجهت منافع هیچ نهاد عامه ویا فرد مستقل فعالیت نمی‌کند.
Har du frågor eller förslag gällande våra webbtjänster?

Kontakta gärna Sveriges Radios supportforum där vi besvarar dina frågor vardagar kl. 9-17.

Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".