موج پناهجویی؛ فرار از تهدید و بحران یا آرزوی زندگی بهتر

6:22 min

نیمی از ۴۰ هزار پناهجوی نوجوان تنها که سال ۲۰۱۵ وارد سویدن شدند، پذیرفته نشدند. آنهای که اقامت نگرفتند، و نگران اخراج اجباری بودند، به زندگی پنهانی رو آوردند و یا هم به کشورهای دیگر اروپایی رفتند، تا فرصت‌های جدید را بیازمایند. اما به هر دلیلی که بوده، سال‌های مهم زندگی هزاران نوجوانان پناهجو صرف دلهره و انتظار بی‌‌ثمر شد.

 عزیز احمد، به آرزوی زندگی بهتر، خطر سفر از کوه و دریا را به جان خرید و پنج سال پیش به سویدن آمد. عزیز احمد، مشقت و هزینه سفر پرخطر را به امید رسیدن به رویای زندگی در سویدن، تحمل کرد. سالها انتظار کشید تا این رویا تحقق یابد، اما نشد.

دنبال زندگی بهتر ‌بودم، اینکه درس بخوانم و کار کنم.

عزیز احمد پس از پنج سال انتظار، تصمیم گرفت تا سویدن را به قصد فرانسه ترک کند. رفتن به فرانسه برای او صفحه جدیدی است، او اکنون با شور و امیدی که پنج سال پیش داشت انتظار نمی‌کشد، بلکه بیشتر دنبال تلافی یک اشتباه است. اشتباهی که با بازگشت دوباره به افغانستان به عنوان یک شکست تلقی خواهد شد. مشخص نیست که عزیز احمد، واقعا در فرانسه اقامت دریافت خواهد کرد و به رویای زندگی بهتر در اروپا دست خواهد یافت یا اینکه انتظار و بی‌سرنوشتی در اروپا را بر بازگشت به کشور، ترجیح می‌دهد.

عزیز احمد: تمام دوستان و هم‌صنفی‌های پنج سال پیش در افغانستان، تیت و پر شدند. شماری هم کشته شدند. من که در ولسوالی شینوار ولایت ننگرهار زندگی‌ می‌کردم؛ اگر می‌ماندم یا باید طالب بودم  یا به اردوی ملی می‌پیوستم.

اما رویای زندگی بهتر و مشکلاتی که عزیز احمد با آن در کشور اصلی خود مواجه است، از مواردی نیستند که دلیلی برای پناهندگی در نظام مهاجرتی سویدن باشد. با آنکه هزاران پناهجو در گذشته با دلایل مشابه اقامت دریافت کرده‌اند اما سویدن به سرعت در حال تغییر است و از سخاوت در اعطای پناهندگی حذر می‌کند.

با این وجود به گفته اوسا ویدیل، دبیرکل کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگی در سویدن، بحران پناهجویی خاتمه نیافته است و حتا بدتر از پنج سال قبل شده است. اوسا ویدیل می‌گوید اثری که موج پناهجویی سال ۲۰۱۵ بر اذهان عمومی در سویدن گذاشت، در امور جمع آوری کمک مشهود است. اینکه حمایت کم‌تری از پناهجویان و بی‌جاشدگان می‌شود. هم اکنون میلیون‌ها بی‌جاشده و پناهجو، نیازمند کمک‌ هستند. این پناهجویان در کشور دومی و معمولا در مجاورت با کشورهای بحران زده و در کشورهای روبه رشد، در انتظار بازگشت به خانه‌ هستند. اوسا ویدیل، تصریح کرده است که این دسته از پناهجویان امکان آمدن به کشورهای اروپایی را ندارند اما نیازمندان واقعی کمک و حمایت هستند.

حامد عباسی سیاستمدار افغان‌تبار حزب راستگرای دموکرات‌های سویدن، می‌گوید نظام مهاجرتی سویدن بد عمل کرده و نتوانسته است پناهجویان واقعی را آز آنهای که به دلایل اقتصادی و زندگی بهتر به اینجا می‌آیند تفکیک کند.

تغییر جدی در سیاست‌های مهاجرتی اروپا و سویدن باعث شده که درهای کشور به روی مهاجران تقریبا بسته شود. به استثنای پذیرش پناهجویان سهمیه‌ای. به باور دبیر کل کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگی در سویدن، همه باید فرصت این را داشته باشند تا پرونده‌ پناهجویی شان بررسی‌ شود. اینکه اقامت دریافت می‌کنند یا خیر این بحث جدا است اما مبتنی بر کنوانسیون‌های جهانی بررسی پرونده پناهجویی حق هر انسان است.

انتظار طولانی در زمان بررسی پرونده و آسیبی که به این دلیل به زندگی هزاران پناهجو وارد شده است، هم می‌تواند ضعف نظام مهاجرتی سویدن باشد و هم نتیجه انتظاراتی که پناهجویان از این سیستم دارند.