Foto: Karim Sahib/Scanpix.
Internationalno

FN:s lumako khidipe pa o klimato

Klimatosko khidipe ando Doha
5:08 min

Adjes o 26 november kezdijpe o FN:s bershesko khidipe ando Doha, Qatar. Kado kaj si o deshohtoto lumako khidipe pa klimato zial o temato pa jek dujto buchaki perioda thela o Kyotoprotokollet, akanak kana e angluni perioda site zial avri. Pe agenda avla sar majdur te zial e buchi karing jek globalno klimatosko kontrakto thaj te zumaven te vazden o levelo la ambiciako te aven maj csera utsläpp vaj neuklearni chorimata - te birij e luma te inkrelpe thela jek maximalno duje gradusongo temperaturako vazdipe.

Angla o khidipe ande Doha naj e expektaciji kade uche, ferik ke naj musaj kado te csinjarel e ambicia kaj le effektivni faktorura kaj si o Svedo thaj o EU phenel o Johan Kuylenstierna, VD ando Stockholm Environment Institute (SEI).

- Me gindoj ke musajij te kheras jek diferencia mashkar o levelo pe ambicia thaj e expektacia eksera. Thaj amari expektacia ando khidipe ando Doha akanak naj kade uchi. Thaj si sostar kadej ke ame zianas ke si zurale politicni soluciji, phenel o Johan Kuylenstierna.

Ande buchi kaj bushol Durbanplattformen kaj sas lini e decisija o paluno bersh, inklodulijpe ande buchi jek nevo globalno thaj krisako kontrako pa klimato kaj phandel intregi thema. Si te avel acceptovano ando 2015 bersh thaj de lel zor agorutni data 2020 bersh.

Ando khidipe ande Doha avla importatno te zian maj angle jkhe planosa sar te zial e buchi maj angle zi kaj o 2015 bersh. O levelo e abiciako pe neukliarni chorimata musaj te kerdziol maj ucho vi te si kade ke sas problemura mashkar le thema kaj csinjaren amari expektacia, phenel o Johan Kuylenstierna.

- O levelo la ambiciako maj dur kotej, thaj musaj absolutnie te inkras varesoski forma kontrasktoski sar site avel zamias o Kyotoprotokollet, phenel vov.

O Svedo dikhel e dujto buchaki perioda anda Kyotoprotokollet sar jek solucia kaj zias kaj jek kaver buchi, anda kodo ke reglulija ferik 15 procenti anda lumake neukliarni chorimata. Anda impotantnoj le Svedoske te formulij e buchi o nevo klimatosko kontrakto kaj avna phangle intregi thema te aven ande buchi.

Thaj te si evedencia ke trobuj e buchi te zial inke maj sigo. O paluno kurko presentulisarde o Världsbanken khetanes kosa jek Njamsisko rhodimasko instituto jek klimatosko rapporto kaj sikavel ke e lumape temperatura vazdelape zi kaj shtar gradura si kaj o 2060 bersh, thaj kodo si pe duvareste maj but sar kaj phende pe klimatoski khidipe ando Köpenhamn de duj bersh kodoleske.

Rhodimata dine amen lasho materialo te tordzuvas pe leste, phenel o VD:n ando Stockholm Environment Institute, o Johan Kuylenstierna, thaj ke e situacia si seriozno thaj nabut manush pushen pa kado.

O baro problemo naj o rhodipe thaj o zianglipe, ferik e politicni kotora. Thaj pe kodo kaj musajij te arakhas jek atveto si e diferenciji ande gindura kaj si kana avel kaj e responsibiliteta thaj soske thema musaj majbut te csinjaren peske neukliarni bucha. Soski responsibilita si e themen kaj de but varam mukhen avri e växthusgaser te comperulisa len themensa sar Kina, Indien thaj kasave. Kado si e thema kaj thela agorutni vrama sas le baro utvecklingo thaj but si le neukliarni bucha adjes, phenel o Johan Kuylenstierna.

Grunden i vår journalistik är trovärdighet och opartiskhet. Sveriges Radio är oberoende i förhållande till politiska, religiösa, ekonomiska, offentliga och privata särintressen.
Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".