Romani flagga India Flagga
nationalno

Romani shib avel anda Sanskrit

Sanskrit
6:19 min

E romani ship barilas aj kerdzilas kasavi soski si adjes anda kodo ke le rom chi inkerdzonas pek tan. Akana si but rom kaj kamen te kheren jek skirimaski shib kaj intregi rom shaj hasnin. No sar o manusz te arakhel kado, kanna e romani ship kethane shutinij sar lagero po lagero kavere shibenca.

Biris normalnie te kheres kade ke te les e romani shib, aj te les avri le differentni shiba kaj kerde influera amara shibba, aj te des po agor ke o grundo si anda Sanskrit.

E shib las te parudzol vareknana ando 1000 bersz, atucnhi kanna jek gruppa manuszengi anda India mukhle pesko tan aj linne zan dromesa. Konnik chi zanel vaj kadi gruppa sas jek gruppa anda sakodi vica vaj e gruppa ketane shutini sas maj bute vicenca. Aj chi chi zanen sostar von mukle pesko tan, vaj sas anda marimata, vaj religia, vaj ke kam nas le so te han, aj gele te roden maj lasho tan.

Te lella o manusz te studjulij e romani ship birij o manusz te dikhel so nakle le rom tela kadal ekezero bersz. O panglipe kaj si la shiba la Sanskitosa aj kavere indo europiska shibanca si dosta javno. Le vorbi kaj le rom hasnin zi adjess si kasave vorbi, kaj si fundamentalni le trajoske sar manro, paji, rota, devel vaj del aj vi beng.

A romana shiba si dosta zurale influensura katar e Persien, ke le rom ginaven le panz agnlune siffri sar von. Kade ke shaj acharel o manusz ke kado sas lengo angluno stop, le rom sas ande Persia varesode shela bersz aj kothar mukle vi kado them, aj chi zanas sostar zi adjess. But anda le rom dinne ande Armenia le kaver ando Egypten aj but ande Europa.

Kanna le rom avile ande Kreta o angluno razo ando 1312 bersz dinne le o anav antsiganoi. Kado te ulaves avri znachij le manusz kaj chi kamen kontakto kavere manuszenca, le strina vaj le kalestrina manusz. Anda Kreta linne le rom te zan them themestar aj ande sako them dennas le jek nevo anav. Tsingari, gitanos, Zigeuner, gypsy aj tzigan.

Sostar e anglishitsko shib alosardas te penne le romenge gypsy sas ke gindonas ke intregi rom anda egypro aven. O zanglipe ke le rom anda India aven hasajlasas desar le rom zhanas them themestar.

Kanna le rom ashnas andek them maj but vrama penaspe andre le themeske vorbi ande romani ship. Aj sako razo e gruppa shindzolas aj zannas pe kavere righande barolas e ship le vorbenca anda kodol thema kaj le rom nakenas, aj kado kerdas kade ke adjess si karing le 60 differenti accentura aj varietetura.

E romani shib si sar sako acharel zurales improtantno le romenge te inkren pesko identiteto. Aj vi e historia ke le rom anda India aven si zurales vazno tenna hasajvel.

Po skurto shaj pennel o manusz kade, ke le rom kaj sas maj lungo vrama andek them, linne vorbi le themestar, aj kothar ashile sar romane, kanna zanas ande kaver themma.

Tenna hasajvel e romani shib musaj o manusz te lel sama pala la. Aj kado naj kado kinevo mindig. Ande Rumunia ginadoj ke karing le 4 miljonura rom trajin, aj dopasz anda le chi vorbin romanes. Phendoj ke kado kerdzilas kade anda o tvångsassimilering aj kaj le rom sas sar slugura vaj slavar ando 1800 vieko.

De anda 1971 bersz shute jek internationalno romano alfabeto aj o Språkrådet shutas ando 2010 bersz jek rekomendarad standarto, ferik ke kado chi das perdal kade dur. Jek gindo sostar o internationalno romano alfabeto naj kade kinevo le romenge te len karing pes si ke dosta duri katar o sveditsko alfabeto.

Grunden i vår journalistik är trovärdighet och opartiskhet. Sveriges Radio är oberoende i förhållande till politiska, religiösa, ekonomiska, offentliga och privata särintressen.
Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".