Nationalno

O hasnipe pe mobilni telefonura ande so maj terne bersha

Sa kadi vrama phenen so maj but manush ke hasnin o mobilno telefono vaj o datoro vorta zipon zan te soven, thaj kado shaj kherel ke e manusheske maj pharesij te sovel andre.

Neve siffri anda Statens Medieråd, sikhaven ke 95-procenti anda intregi 11-bersheske shavora ando them si le lengo vlasno mobilno telefono.

O Hugo Lagercrantz si senior professoro ando Karolinska Institutet thaj vi si aktivno ande Astrid Lindgrens shavorengi bolnjica sar shavorengo doktoro, vaj barnläkare.

Vov kamel te dhikel maj zurale rekomendaciji ando Svedo pe sode vrama shaj beshen e shavora angla e televizia, data, surfplatta thaj po telefono. Thaj kade acharel vov ke trobujas te avel.

- Shavora thela duj bersh chi trobunas te dikhen pe chi sosko skärm vaj monitoro safshom. Cho trobujas te aven exponovani pe televiziji. Angla le shkolake bersha shaj dikhen le shavora pe monitorura kusa e dej aj o dat, feri ke angla mande chi trobujas te avel jekhe shavores surfplatta vaj tablet zipon naj shtare-panche bershenge, te si ke trobuj le kado.

- Thaj telefono chi trobujas shavoren safsom tena avel zipon chi den ande shkolake bersh, phenel o Hugo Lagercrantz senior professoro ando Karolinska Institutet.

E 24-bershengi dej e Patricia anda Haninge, phenel ke voj peska 5-bershengira chejora chi del jek telefono vaj surfplatta ferik ke lel sama ke e Biliant kaj si panchengi dragoj lake te khelelpe pe mobilni telefonura.

Jek rapporto anda pinzardo amerikanisko nevimasko kanalo BBC, sikhavel ke terne kaj hasnin pesko telefono vaj datoro vorta zipon zan te soven, del kado effekto pe lengo sojipe.

Vi e Patricia phenel ke vi voj lel sama ke o but hasnipe le telefonongo vaj datorongo del effekto pe laka shejoraki koncentracia, aj ke angla late sital shavoren vi kaver aktivitetura.

Ferik ke e 5-bershengi Biliant chi inkrel peska mamasa, voj phenel ke lake dragoj te khelelpe po telefono aj voj kamlov mindik te khelelpe sode kamel ke lake kado roligtij, vaj vesolo.

Ame ando Radio Romano vi ghelam pe jek vizita kaj e para o 34-bershengo Janni thaj leski romnji e 30-bershengi Sabina. Len si trin shavora o Luciano 9-bershengo, o Dofunia 8-bershengo thaj e maj cini e Jessica 3-bershengi, thaj kade mezij lengo teknicni apparatura, phenel amenge o dat o Janni.

Sar kaj shunas si e Sabinake thaj le Janeske shavoren dosta but teknicni apparatura. Ferik ke trobuj kado? Aj sostar kinde lenge kichi but? Kade phenel e para amenge.

Ferik ke sarij kana sichon shavora pe teknicno apparatura sar tablets vaj mobilni telefonura sar smartphones? Sarij atunchi kana kames te les lendar kadal bajura? E Sabina phenel ke pharesij, ferik ke o Jani phenel ke e responsibilita sajek si kaj e dej aj o dat te shon jek limita pe sode shaj hasnin e shavora peske teknicni zabavki.

Ferik ke o 9-bershengo Luciano phenel ke leske dragoj but te khelelpe pe pesko telefono thaj ke vov kado majbut kamel te kherel.

Iava: Po agor vorbijas o 9-bershengo Luciano sar leske dragoj gejmura. O artiklo kherdas tumenge o Rikard Parno Jansson.