Du måste aktivera javascript för att sverigesradio.se ska fungera korrekt och för att kunna lyssna på ljud. Har du problem med vår sajt så finns hjälp på https://kundo.se/org/sverigesradio/
Nyheter och program på romani
Otrutni substansura ando habe
Otrutni substansura ando habe Foto: Ekot

Otrutni kemikaliji ande shvedisko habe

"Trobujas te den larmo"
4:56 min

But anda lumake maj nasul thaj otrutni bekämpningsmedel, vaj kemikaliji si ande shvediska habeske produktura, vi tena naj slobodi ande intrego EU.

Unji anda lende si nasul manusheske vi ande cine dosi thaj shaj romun hormoni.

22 anda la lumake maj nasul bekämpningsmedel, vaj kemikaliji si andre ande shvediska habeske produktura, thaj vi tena naj slobodi katar o EU, ferik vi te akrakhlas o Livsmedelsverket reshti anda lende ande europeiski plantaciji, chi kherde larmo pe kado.

Kado sikhavel jek rhodipe kherdo pe kenvja Miljödieten ande buchi khetanes kusa o Ekot. O Peter Bergkvist, si stategicno advisori ando Kemikalieinspektionen.

- So me dikhav si ke but anda kadal kemikaliji kaj si chorre manusheske pe hormoni thaj sas kherde na slobodi de 10 bersh ande Europa, si adjes ande habeske produktura, phenel o Peter Bergkvist, anda Kemikalieinspektionen.

Le Ekosko thaj la kenjvako Miljödietens rhodipe, kherdo pala Livsmedelsverkets kontroli sikhavel ke reshti anda pindjarde substansura kaj si chorre pe hormoni kaj asrakhle ande unji anda amare maj normalni produktura, sar phaba, pamaranchura, rizo, drakha, rodzinki, thaj ando chilli.

E kemikaliji kaj si andre le substansura si nasul vi manushenge thaj vi zjveronge kaj si po than kaj baron le zeleneimata thaj vi amenge le konsumentonge vi ande zurales cine dozi, ferik ke che cine dozi chi znane adjes.

O Peter Bergkvist, anda Kemikalieinspektionen pale.

- Kado del effekto pe reproduktia, thaj kado nashtik avel acceptovano, kado si vi jek dar manushenge kaj kheren buchi le produktonsa thaj vi kodolenge kaj han le. Thaj kana avel vorta kaj kadal substansura kaj si chorre pe hormoni, naj ferik relevantno le cine dosi kaj las ande amende, ferik ke vi kana. Kado si jek nevo djanglipe thaj sichuvas majbut intrego vrama pa kadal effektura, phenel o Peter Bergkvist.

Kadal kemikalni substansura naj slobodo te aven hasnime ando EU de lungo vrama palpale. Sa kade kaver kemikalni substansura vaj bekämpningsmedel kaj si nasul konsumentonge vaj ke rizikulin te dukhaven manushes, svjeros vaj e natura krujal e plantacia.

Thaj o rhodipe sikhavel ke kado si pa totalnie 150 fallura thela palune panch bersh. Ferik ke ando Livsmedelsverket acharen ke o progresso djal ande lashi righ.

- Te dikhasa pe granicake valuaciji cinjilas zurales kado de sar o 2009-bersh. Kado si jek trendo kaj sikhavel ke thele ghelas, phenel e Petra Fohgelberg, inspektorka ando Livsmedelsverket.

Le otrutni substansura si majbut ande habeske produktura kaj sas bararde avri anda EU. Ferik ke o rhodipe sikhavel ke su zelenimata thaj fruktura, kaj sas bararde ande EU-thema, si andre reshti anda na slobodi substansura, vi kasave kaj naj lashe pe manushenge hormoni. Kado sas arakhlo ande pamaranchura anda Spania, olivongo olej anda Grecia, phaba anda Belgia, drakha anda Grecia thaj krastavetsura anda Hollando.

Ferik ke djipon so naj kado pa levelura kaj si opral e granici katar o Livsmedelsverket, thaj atunchi von chi den avri larmo, thaj le manushen kaj bararen shaj majdur hasnin le illegalni substansura.

E Petra Fohgelberg, anda Livsmedelsverket, pale.

- Amende naj kade ke vorta rhodas avri le na slobodi substansura, phenel e Petra Fohgelberg, kaj majdur po pushipe so von kherna te arakhena habe kaj si andre kadal substansura ando EU, phenel voj ke na te si kade ke chi nakhen lengo shutiono levelo.

Vi e romnji e Sara daral anda otruta ando habe, thaj voj zumavel te hal so majbut ekologicno.

O Peter Bergkvist anda Kemikalieinspektionen, acharel ke o Livsmedelsverket trobujas te pharuven peske rutini thaj te den larmo kodole themes kaj si habeske produkti kaj si kadal substansura andre.

- Vorta kadal kontorli si lashi metoda te vazdes opre kado, thaj mishto avilov te len sama pe kado djandlipe kaj si, phenel vov majdur.

Cirka dopash anda zelenimata thaj frukti kaj si kontrolovani si reshti anda varesavi otruta andre. Te si ke kames safsiom tena avel kado ande chiro habe shaj kinel o manush ekologicno pashe produkovano habe, ande testura si zurales cera anda kadal habenata andre otruti.

Grunden i vår journalistik är trovärdighet och opartiskhet. Sveriges Radio är oberoende i förhållande till politiska, religiösa, ekonomiska, offentliga och privata särintressen.
Har du frågor eller förslag gällande våra webbtjänster?

Kontakta gärna Sveriges Radios supportforum där vi besvarar dina frågor vardagar kl. 9-17.

Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".