ئابووریی هێزی به‌رگریی سوید

که‌مهێنانی بودجه‌ له بواری به‌رگریدا‌ ده‌بێته‌ هۆی نیگه‌رانیی ستێن تولیفۆشی وه‌زیر بۆیه‌ به‌تامه‌یه‌ ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه‌ هاوکات له‌گه‌ڵ به‌ڕیوه‌چوونی کۆنفرانسی گه‌ل و به‌رگری، چاوی به‌ سه‌رۆک ئه‌رکانی سوپا هۆکان سیرێن بکه‌وێ. هۆی نیگه‌رانییه‌که‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ هێزی به‌رگری ده‌یه‌وێ ژماره‌ی ڕاهێنانه‌کان و به‌کارهێنانی فڕۆکه‌ و که‌شتی له‌ ناو به‌رگریدا که‌م بکه‌نه‌وه‌.

وه‌زیری به‌رگری ستێن تولیفۆش ده‌ڵێ ”گه‌لێ شت له‌ ناو ئه‌وانه‌ی که‌ ئێستا باسیان ده‌کرێ هه‌ن که‌ دواهاتی گه‌لێ جیدییان ده‌بێت. هێزی به‌رگری ده‌بێ له‌ وه‌زاره‌تخانه‌دا حازر بێ و ئه‌و دواهاتانه‌ شیکاته‌وه‌ چونکه‌ وێده‌چێ که‌ گفتوگۆکان تا کو ئێستا به‌ ئاراسته‌یه‌کی دیکه‌دا ڕۆیشتوون. هێزی به‌رگری هه‌روه‌ها داواکارییه‌کی پێشکه‌ش کردووه‌ له‌ سه‌ر گواستنه‌وه‌ی پاره‌. به‌ ڕه‌سمی ده‌یڵێم ئه‌وه‌ی که‌ ئێمه‌ ئێستا هه‌مانه‌ ٥٠٠ میلیۆن کرۆنه‌ به‌ڵام من ده‌زانم که‌ ئه‌و پاره‌یه‌ بۆ ٨٥٠ میلیۆن زیاد ده‌بێت. ئه‌مه‌ش زیادبوونێکه‌ له‌ ئاستی ٦٠ له‌سه‌د دا له‌ مانگی نۆڤه‌مبه‌ر و دیسه‌مبه‌ردا و ئه‌مه‌ش دیاره‌ جێی نیگه‌رانییه‌.”

ژه‌نه‌راڵ هۆکان سیرێن ڕۆژێ ڕابردوو یه‌کشه‌ممه‌ بۆ جاری یه‌که‌م له‌وه‌ دوا که‌ بێتوو هیچ چاره‌یه‌کی بۆ نه‌دۆزرێته‌وه‌ ئه‌وا بودجه‌ی هێزی به‌رگریی وڵات له‌ بواری چالاکیی یه‌که‌ی هێزه‌کان نزیکه‌ی یه‌ک و نیو میلیارد کرۆن که‌سریی ده‌بێ.

بۆ ئه‌وه‌ی تا ڕاده‌یه‌ک ئه‌و که‌سریی بودجه‌یه‌ قه‌ره‌بوو بکرێته‌وه‌ ئه‌وا پێویسته هێزی به‌رگری‌ ٨٥٠ میلیۆن کرۆن که‌ بۆ کڕینی که‌ره‌سه‌ ته‌رخان کراوه‌ بگوازێته‌وه ئه‌و به‌شه‌‌. بێتوو حوکوومه‌ت ئیزنی ئه‌م پاره‌ گواستنه‌وه‌یه‌ نه‌دات ئه‌وا ته‌نیا به‌ که‌مکردنه‌وه‌ی ڕێژه‌ی ڕاهێنانه‌کان و که‌مکردنه‌وه‌ی ماوه‌ی خولی فێرکاریی سه‌ربازی و که‌متر به‌کارهێنانی فڕۆکه‌ و که‌شتیه‌کان له‌چاو ئه‌وه‌ی پێشتر بیری لێکراوه‌ته‌وه‌، سه‌رناگرێ. له‌ ئاکامدا دواهاتی خراپتریشێ ده‌بێت. ستێن تولیفۆشی وه‌زیری به‌رگری تاکو ئێستا به‌ڵێنیی ئه‌وه‌ی نه‌داوه‌ که‌ پاره‌کان بگوازرێنه‌وه‌.

ـ ”با بزانین چۆن ده‌بێ. ئه‌وه‌ی که‌ ئێمه‌ ده‌بێ له‌ پله‌ی یه‌که‌مدا تێبگه‌ین ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌و داواکارییه‌ له‌ سه‌ر چ بناغه‌یه‌ک دانراوه‌، ئاخۆ ئه‌رک و ڕاسپارده‌کانی هێزی به‌رگری له‌ درێژه‌ی زه‌ماندا ئاڵوگؤڕیان به‌ سه‌ردا هاتووه‌؟ بۆچی خه‌رجه‌کان به‌ باشی کۆنترۆڵ نه‌که‌راون و پاره‌کان به‌ره‌و کوێ چوون. کاتێ ئێمه‌ ئه‌وه‌مان کرد ئه‌وا ده‌توانین له‌ سه‌ر ئه‌و داواکارییه‌ش بفکرین‌ که‌ ئایا ئه‌م داواکارییه‌ قه‌بووڵ بکه‌ین یان نا.” 

سه‌رۆک ئه‌رکانی سوپا هۆکان سیرێن ده‌ڵێ ئێمه‌ کۆنترۆلی ته‌واومان به‌ سه‌ر پاره‌کانی خۆمان دا هه‌یه‌ و داوای پاره‌ی زیاترمان نه‌کردووه‌. به‌ڵام بێتوو ئه‌و پاره‌یه‌ جێی خۆی نه‌گرێت، ئاخۆ هێزی سوپایی وڵات ده‌توانێ له‌ داهاتوودا به‌ تایبه‌ت له‌ بواری نێونه‌ته‌وه‌ییدا به‌ جوانی به‌ڕێوه‌ بچێت یان ئه‌وه‌ی که‌ ساله‌که‌یان به‌فیڕۆ ده‌چێ؟ هۆکان سیرێن وه‌ڵام ده‌داته‌وه‌ ”نا به‌فیڕۆ ناچێ. ئێمه‌ زۆر به‌ ئاشکرایی له‌وه‌ ده‌دوێین که‌ پاش ئه‌نجامدرانی دوو ته‌رمینی یه‌که‌مدا ده‌بێ که‌سه‌کان بۆ چالاکییه‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان بناسرێن و ئه‌مه‌ پێوانه‌یه‌که‌ بۆ چالاکییه‌کی به‌مانا.”

حوکوومه‌تی سوید به‌ میلیارد پاره‌ی بۆ فڕۆکه‌ و که‌شتی و په‌روه‌رده‌ی فڕۆکه‌وانان ته‌رخان داوه‌. ئێستا که‌ ئه‌و پاره‌یه‌ به‌ ته‌واوی به‌کار نایه‌ ئاخۆ ئه‌م وه‌زعه‌ی هاتۆته‌ پێش‌ به‌فیڕۆدانی پاره‌ و ئیمکانات نییه‌؟

هۆکان سیرێن ده‌ڵێ ”بۆچی هه‌ربۆیه‌ش ئێمه‌ وه‌ک به‌رنامه‌یه‌کی درێژخایه‌ن پێشنیارمان کردووه‌ که‌ به‌ چ شیوه‌یه‌ک ئه‌و ئیمکاناته‌ مادییانه‌ی هه‌مانه‌ وه‌ک پاره‌ی به‌ڕێوه‌بردن خه‌رج که‌ین.”

به‌ڵام تۆ بڵێی وه‌زیری به‌رگری بڕوای به‌ هۆکان سیرێن سه‌رۆک ئه‌رکانی سوپا هه‌بێت؟

ستێن تولیفۆشی وه‌زیری به‌رگری ده‌ڵێ ”به‌ڵێ من به‌ ته‌واوی بڕوام پێیه‌تی و هێزی به‌رگری چالاکییه‌کی ئاست به‌رزی هه‌یه‌ و ئه‌وه‌ی که‌ ئێمه‌ ئێستا گفتوگۆی له‌ سه‌ر ده‌که‌ین به‌شێکی گرنگه‌ له‌م باره‌دا که‌ پێویسته‌ ئه‌و چالاکییانه بۆ داهاتووش‌ به‌هێزتر بکرێن.”

nasser.sina@sr.se