به‌ربه‌ریکانی کردن و ڕێگه‌گرتن له‌ کاری جاسوسی/سیخوڕی کردن له‌سه‌ر په‌ناخوازان

جاسوسیکردن یان کاری سیخوڕی یه‌کێکه‌ له‌و کاره‌ سانایانه‌ی که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی به‌رفراوان له‌ ووڵاته‌ نادیموکراتیه‌کاندا ئه‌نجام ده‌درێت به‌رامبه‌ر به‌و که‌سانه‌ی که‌ دژ به‌ ڕژێمی حوکمن یان ڕه‌خنه‌ له‌ ڕه‌وتی سیاسی ووڵاته‌که‌یان ده‌گرن. به‌ڵام جاسوسیکردن و هه‌ڕه‌شه‌و مه‌ترسی له‌سه‌ر ژیانی ئه‌و که‌سانه‌ی دژ به‌ ده‌سه‌ڵاتی حوکمی وڵاته‌که‌یانن تا ئه‌و وڵاتانه‌ی که‌ وه‌ک په‌ناخواز په‌نای بۆ ده‌به‌ن به‌دوایانه‌وه‌یه‌.

هه‌ڕه‌شه‌ لێکردن و بێزارکردنی ئه‌وکه‌سانه‌ی که‌ دژ به‌ سیاسه‌تی ووڵاتی خۆیانن یان له‌به‌ره‌ی ئۆپۆزسیۆندان  ته‌نها له‌سنوری ووڵاته‌کانی خۆیاندا به‌رامبه‌ریان ئه‌نجام نادرێت، به‌ڵکو ئه‌وکه‌سانه‌ ته‌نانه‌ت کاتێک که‌ له‌ ژێر فشاری ده‌سه‌ڵاتی دیکتاتۆری وڵاته‌که‌یاندا وڵاتیش به‌ جێ ده‌هێڵن دوچاری ناڕه‌حه‌تی و به‌دواداچوون دێن. بۆنمونه‌ په‌ناخوازان که‌ دێنه‌ سوید ده‌ستی سیخوڕی وڵاتانی دیکتاتۆرده‌گاته‌ ئه‌م وولاته‌ دیموکراتا نه‌ش.  ئه‌م کاره‌ سیخوڕیانانه‌ په‌ناخواز له‌لایه‌ن ده‌زگا تایبه‌ته‌کانی ووڵاتانی خۆیانه‌وه‌ چاودێری ده‌کرێن. به‌و پێه‌ په‌نابه‌رێک گه‌ر دژ به‌ڕژێمی حکوکمی وڵاته‌که‌ی خۆی بوبێ ته‌نانه‌ت له‌ سویدیش ڕه‌نگه‌ ژیانی بخرێته‌ مه‌ترسیه‌وه‌. بۆیه‌ ده‌زگای پۆلیسی ئاسایش و ده‌زگای کۆچی سوید له‌ هاوکاریه‌کی فراوان و قوڵدا نیازیانه‌ ڕێگه‌ له‌م جۆره‌ کاره‌ جاسوسیانه‌ بگرن.

Anders Thornberg   که‌وه‌ک سه‌رۆکی ۆپه‌راسێۆنه‌ تاکتیکیه‌کان له‌ ده‌زگای ئاسایشی سوید کارده‌کات ده‌ڵێ یه‌کێک له‌و کارانه‌ی که‌ نیازه‌ ئه‌نجام بدرێت ڕاهێنان و ئاماده‌کردنی کارمه‌ندانی ده‌زگای کۆچه‌ تا بتوانن له‌ جوڵه‌و شێوازی کاری ئه‌و ده‌زگا سیخوڕیانه‌ تێبگه‌ن تا ڕێ له‌ چالاکیه‌کانیان بگێرێت. ده‌زگای کۆچ یه‌کێکه‌ له‌و شوێنانه‌ی که‌ زۆرترین زانیاری سه‌باره‌ت به‌ په‌ناخوازان تێدا کۆده‌بێته‌وه‌، بۆیه‌ شتێکی ئاساییه‌ گه‌ر ئه‌وان زۆرله‌ شوێن و ده‌زگای تر بکه‌ونه‌ به‌ر هه‌وڵی سیخوڕانی وڵاتانی نا دیموکراتی.

ئه‌م ڕاهێنه‌نه‌ش‌ بۆ کارمه‌ندانی ده‌زگای کۆچ پێکهاتوه‌ له‌ فێرکردنیان له‌ ناسینه‌وه‌ی ئه‌و مێتۆد و تاکتیکانه‌ی که‌ ده‌زگا سیخوڕیه‌کانی ولاتانی دیکتاتۆر له‌ سنوری وڵاتی سویدا دژ به‌ هاوڵاتیانی خۆیان له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات ئه‌نجامی ئه‌ده‌ن. 

ئه‌نده‌رش به‌رده‌وام ده‌بێت وده‌ڵێت که‌ ئێمه‌ به‌هیوای ئه‌وه‌ین که‌ ئه‌م جۆره‌ ڕاهێنان و هاوکاریانه‌مان له‌گه‌ڵ ده‌زگای کۆچدا له‌ ڕێژه‌ی ئه‌م جۆره‌ تاوانانه‌ که‌م بکاته‌وه‌، هه‌روه‌ها ده‌ڵێ ئێمه‌ ئاماده‌ین گه‌رکار بگاته‌ ڕاده‌ی هه‌ڕه‌شه‌ له‌ ژیانی ئه‌و که‌سانه‌ ئێمه‌ به‌ کاری و به‌رپرسیارێتی خۆمان هه‌ڵبستین تا ڕێگه‌ له‌م ژۆره‌ تاوانانه‌ بگرین. . پرسیار ئه‌وه‌یه‌ ئایا ده‌زگای کۆچ به‌رپرسیارن له‌وه‌ی که‌ ده‌زگای ئاسایشی سویدی ڕابگه‌یه‌نن له‌ هه‌ندێک له‌و کاره‌ سیخوڕیانه‌ی که‌ گومانده‌کرێت کرابن.  

ئه‌نده‌رش تۆرنبه‌ری سه‌رۆکی ئۆپه‌راسێۆنه‌ تاکتیکیه‌کانی ده‌زگای ئاسایش سێ پۆ له‌ سوید ده‌ڵێ نه‌خێر ئێمه‌و ده‌زگای کۆچ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ڕێک که‌وتوین که‌ که‌ هاوکاری یه‌کتر بکه‌ین بۆ ڕێگه‌ گرتن له‌م شێوازه‌ تاوانه‌ گه‌ورانه‌ که‌ له‌سنوری سویدا به‌رامبه‌ر به‌ هاوڵاتیان و په‌ناخوازان ئه‌نجام ده‌درێ.

هه‌ر سه‌باره‌ت به‌م باسه‌ هه‌ندێک له شێوازه‌کانی سیخوڕی به‌سه‌ر په‌ناخوازانه‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌، که‌ که‌سانی په‌ناخواز ده‌که‌ونه‌ به‌ر هه‌ڕه‌شه‌و ناڕه‌حه‌تکردن به‌ شێوازی جیاواز له‌لایه‌ن ئه‌و‌ ده‌زگا سیخوڕیانه‌وه‌، ته‌نانه‌ت ڕه‌نگه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی کوشتنیشیان لێبکرێت. به‌و شێوه‌یه‌ که‌سانی په‌ناخواز ناتوان سود له و‌ یاسای سه‌ربه‌ستی ڕاده‌ربڕینه‌ بگرن که‌ له‌ سویددا باوه‌. په‌ناخواز که‌ دێنه‌ سوید ژیانیان پارێزراوه‌ و ڕزگاریان بوه‌ له‌ مه‌ترسی کوشتن له‌لایه‌ن حکومته‌ دیکتاتۆره‌کانی وڵاتانی خۆیانه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ مانای ئه‌وه‌ نیه‌‌ له‌ ژێر ترس و هه‌ڕه‌شی وڵاتی خۆیاندا ڕزگاریان بوبێ.

له‌پرسیاری ئه‌وه‌ی که‌ ئایا ئه‌و کارانه‌ چین که‌ ڕه‌نگه‌ تائێستا ده‌زگای ئاسایش ئه‌نجامی دابن به‌رامبه‌ر به تاوانی سیخوڕی، ئه‌نده‌رش ده‌ڵێ ئه‌وه‌ شتێکه‌ که‌من ناتوان لێره‌دا باسی لێ بکه‌م چونکه‌ ئه‌و جۆره‌ زانیاریانه‌ ڕه‌نگه‌ ئه‌و ده‌زگا سیخوڕانه‌ سودی لێوه‌ربگرن. به‌ڵام ئێمه‌ وه‌ک ده‌زگای ئاسایشی سوید زانیری و ئه‌زمونی باشمان هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌و جۆره‌ کاره‌ سیخوڕانانه‌ی که‌ به‌رامبه‌ر به‌ په‌ناخوازان ده‌کرێت. بۆیه‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ین که‌ تواناکانمان بخه‌ینه‌ گه‌ڕ بۆ ڕێگه‌ گرتن له‌و جۆره‌ تاوانانه‌.  

ئه‌م هه‌ڕه‌شه‌ و جاسوسی کردنه‌ له‌سه‌ر خه‌ڵکانێک که‌ ڕای جیاوازیان هه‌یه‌ و ڕه‌خنه‌گرن له‌ ڕژێمه‌ دیکتاتۆره‌کان ده‌گرن ته‌نها که‌سانی په‌نابه‌رو ڕاکردوو له‌ نادیموکراتی ناگرێته‌وه‌، به‌ڵکو ته‌نانه‌ت که‌سانی به‌ ڕه‌گه‌ز سویدیش که‌ ڕه‌خنه‌ له‌ ووڵاتانی دیکتاتۆرو سیاسه‌تیان ده‌گرن ده‌که‌ونه‌ به‌ر ئه‌م جۆره‌ هه‌ڕه‌شه‌و مه‌ترسیانه‌ی ده‌زگای سیخوڕی. له‌ یاسادا چه‌مکێکی تایبه‌ت به‌کارده‌هێنرێت بۆ پێناسه‌کردنی  سیخوڕی به‌سه‌ر په‌ناخوازانه‌وه‌ ئه‌ویش چاودێری کردنی ڕێگه‌ پێنه‌دراوه‌. به‌پێی ئه‌و پێناسه‌ یاساییه‌ ئه‌م جۆره‌ کارانه‌ پێکهاتوه‌ له‌ چالاکی ڕێگه‌پێنه‌دراوکه‌ له‌ سویدا ئه‌نجام ده‌درێت له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ووڵاتانی بێگانه‌. 

پرسیارێک ترئه‌وه‌یه‌ ئاخۆ ده‌زگای کۆچ ته‌نها کاریان یارمه‌تیدانی ده‌زگای ئاسایشه‌. 

Anders Thornberg  ده‌ڵێ ده‌زگای کۆچ جگه‌ له‌ یارمه‌تیدانمان بۆپاراستنی گیانی په‌ناخوازان، ئێمه‌ وه‌ک ده‌زگای ئاسایش ئامانجمان له‌م ڕاهێنانانه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ کارمه‌ندانی ده‌زگای کۆچیش له‌و تاوانو هه‌وڵه‌ سیخوڕیانانه‌ بپارێزین.

nazanin.mahmod@sr.se