په‌رده‌ی کچێنی به‌ ڕاستی هه‌یه‌ یان ئه‌فسانه‌یه‌؟

سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی توێژینه‌وه‌ زانستیه‌کان ده‌ڵێن  Mödomshinna واته‌ په‌رده‌ی کچێنی له‌ ڕاستیدا، نیه‌، هێشتاش کچان دڵه‌ڕاوکێیان هه‌یه‌ و نیگه‌رانن شه‌وی زه‌ماوه‌ند، پیاوه‌کانیان  بۆیان ده‌رکه‌وێ که‌ کچێنییه‌که‌یان له‌‌ ده‌ست داوه‌‌.

ئێستا که‌ هاوینه‌ کچان زۆر سه‌ردانی  ungdomsmottagning واته‌ سه‌ردانگه‌ی تایبه‌ت بۆ یارمه‌تی لاوان و tjejjourer که‌‌ کێشکی یارمه‌تیه‌ بۆ کچان، ئه‌که‌ن.

ئانا له‌ ناوه‌ندی کێشکگرتنی کچان ناسراو به‌ Somaya کار ده‌‌کات و ئه‌و ئه‌ڵێ:  ئابڕووی کچه‌که‌ و هه‌موو بنه‌ماڵه‌که‌ی گرێ دراوه‌ به‌ په‌رده‌ی کچێنی مناڵه‌که‌یانه‌وه‌ و مه‌سه‌له‌یه‌کی فره‌ هه‌ستیاره‌‌.

ناوه‌ندی کێشکگرتنی Somaya   له‌ لایه‌ن کچانی موسڵمانه‌وه‌ دامه‌زراوه‌ و ئامانجی  یارمه‌تی دانی ئه‌و کچه‌ موسڵمانانه‌یه‌ که‌ ده‌که‌ونه‌ به‌ر ئازاره‌وه‌‌. حه‌وت که‌س له‌وێ به‌ ڕه‌سمی  دامه‌زراون و نزیکه‌ی 30 که‌سیش که‌ هه‌ڵگری فه‌رهه‌نگ و داب و نه‌ریتی جیاوازن، به‌ شێوه‌ی خۆبه‌خشانه‌ کار ده‌که‌ن و یارمه‌تی کیژانی بیانی ئه‌ده‌ن.

ئانا ئه‌ڵێ که‌ بیر ئه‌که‌مه‌وه‌ ، ئه‌و ته‌له‌فوونانه‌ی بۆمان دێن زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆریان  له‌ سه‌ر په‌رده‌ی کچێنین‌ و باسی کچێک ئه‌کات که‌ له‌ لایه‌ن مامۆیه‌وه‌ ئێستفاده‌ی جنسی لێکرابوو هاته‌ لامان. کچه‌که‌ و مامۆیشی گه‌ره‌کیان بوو بۆ شاردنه‌وه‌ی شته‌که‌ نه‌شته‌رگه‌ری بکرێت.

ڕووناکی فه‌رهه‌نگ  دوکتۆری بنه‌ماڵه‌یه‌ و له‌ ناوه‌ندی نه‌خۆشه‌وانیی Fittja Vårdcentralen کار ده‌کات و باسی ئه‌م نه‌شته‌رگه‌رییه‌ ئه‌کات .

نه‌بوونی  په‌رده‌ی کچێنی گرفت بۆ کچان دروست ده‌کات‌، به‌ بێ ئه‌وه‌ی که‌ هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی جسیشیان هه‌بووبێ‌،‌ چۆنه ‌زانیارێکی ئاوا گرنگ له‌ لایه‌ن دۆکتۆری ژنانه‌وه‌ و کۆمه‌ڵگاوه‌‌ به‌ خه‌ڵک نادرێ؟ دکتۆر ڕووناک ئه‌ڵێ که‌ دکتۆره‌کان پاره‌یه‌کی زۆریان ده‌ست ئه‌که‌وێت به‌ دوورینه‌وه‌ی په‌رده‌ی کچێنی و نایه‌نه‌وێ بۆ حخه‌ڵکی ڕوون بکه‌نه‌وه‌ که‌ په‌رده‌ی کچێنی ئه‌فسانه‌یه‌.

کارینا هه‌گ ئه‌ندامی پارلمانی سوید ه‌ له‌ حیزبی سوسیال دموکرات و به‌ ته‌واوی له‌ گه‌ڵ ئه‌م جۆره‌ نه‌شته‌رگه‌رییه‌ی کچان دژایه‌تی  ده‌کات.ئه‌و داوای وه‌ڵام له‌ وه‌زیری کارو باری کۆمه‌ڵایه‌تی، یۆران هه‌گلوند ده‌کات و له‌م باره‌وه‌ به‌‌ به‌رپرسیاری ده‌زانێ.ئه‌و ده‌ڵێ ئێمه‌ ناتوانین له‌ نه‌شته‌رگه‌ری کردنی کچانی له‌شساغدا به‌رده‌وام بین و تێبکۆشین په‌رده‌ی کچینیان بۆ دروست بکه‌ین که‌ له‌ ڕاستیدا هه‌ر نیه‌.

باشه‌ ئه‌ته‌وێ حوکوومه‌ت چی بکات؟

کارینا له‌ وه‌ڵامدا ئه‌یژێ: ئه‌و ئه‌رکه‌ ئه‌بێت بخرێته‌ سه‌ر شانی ئه‌نستیتووتی له‌شساغی گشتی و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ناوه‌ندی كاروباری كۆمه‌لآیه‌تیی . ئه‌وان ئه‌بێ و له‌م باره‌وه کاردانه‌وه‌ له‌ خۆیان نیشان بده‌ن و‌ یارمه‌تی چاوه‌دێری نه‌خۆشیی بکه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ڕوانگه‌ی  زانستییه‌وه‌ بڕواننه‌ کێشه‌ی نه‌بوونی په‌رده‌ی کچێنی. چاوه‌دێری نه‌خۆشیی ئه‌بێت ڕوونی بکاته‌وه‌ ، که‌ په‌رده‌ی کچێنی ئه‌سڵ و ئه‌ساسی نیه‌ و ژنان مافی بڕیاردانیان به‌ سه‌ر له‌شی خۆیاند هه‌یه‌.

دوکتۆرڕۆۆناک، په‌رده‌ی کچێنی به‌ ڕاستی هه‌یه‌ یان myt  واته‌ ئه‌فسانه‌یه‌؟

دوکتۆر ڕووناک له‌ وه‌ڵامدا ده‌ڵێ: په‌رده‌ی کچێنی ئه‌فسانه‌یه‌ وته‌نانه‌ت دۆکتۆری پسپۆڕی ژنانیس ناتوانێ ‌بۆی ده‌رکه‌وێ  که‌ کچێک په‌یوه‌ندی جنسی هه‌بووه‌ یان نا.
  Sharafs Hjältar واته‌ قاره‌مانانی شه‌ره‌ف ڕێکخراوێکه‌ له‌ لایه‌ن Arhe Hamednaca ئارهه‌‌ حه‌مه‌دناکاوه‌ دامه‌زراوه‌.   ئامانجی ئه‌م ڕێکخراوه‌ په‌یوه‌ندی گرتن و گۆڕانی گوڕانی فکری کوڕی بیانییه‌. ئه‌وان کار بۆپه‌ره‌ پێدانی مافی مرۆڤ ده‌که‌ن و دژی کوشتن به‌ پاساوی شه‌ره‌ف و هه‌ر چه‌شنه‌ چه‌وسانده‌وه‌یه‌کی ژنان.

ئارهه‌ پێی وایه‌ ‌ به‌ بێ گۆڕانکاری به‌ سه‌ر بیر کردنه‌وه‌ی پیاواندا ئه‌فسانه‌ی په‌رده‌ی کچێنی تێا ناچێ.

ئارهه‌ ده‌ڵێ: ئه‌وه‌ پیاوه‌کانن باوه‌ڕیان به‌ په‌رده‌ی کچێنیه‌ و ئه‌و شێوه‌ هه‌ڵسه‌نگاندنه‌یان ‌ هه‌یه،‌ به‌ڵام ئه‌وانیش قوربانین، له‌ قه‌دیمه‌وه‌ فێریان کردوون که‌ باوه‌ڕیان به‌ شتێک هه‌بێت که‌ نیه‌.

ئارهه‌ پیاوه‌و و له‌ ڕوانگه‌ی پیاوه‌وه‌ قسه‌ ئه‌کات. ئه‌و پێی وایه‌ گرنگی دان به‌ په‌رده‌ی کچێنی ئه‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ سه‌رکۆنترۆڵ و ده‌سه‌ڵات.

ئارهه‌ ئه‌ڵی گرنگیی دان به‌ په‌رده‌ی کچێنی ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ر ده‌سه‌لات، کۆنترۆڵ وژن به‌ مڵکی خۆ زانینی پیاو.

له‌ کۆتاییدا ئارئه‌ڵێ کچان مافی خۆیانه‌ بڕیار له‌ سه‌ر له‌شی خۆیان بده‌ن. ئارهه‌ به‌رده‌وام ئه‌بێت و ئه‌ڵێ ئێستا باسی په‌رده‌ی کچێنی ئه‌که‌ین، شتێکی باش لێره‌دا ئه‌وه‌یه‌ که‌ به‌ڵگه به‌ ده‌سه‌وه‌‌‌ هه‌‌یه که‌ په‌رده‌ی کچیێنی نیه‌، نیشان دراوه‌ که‌ هه‌موو کچێک که‌ جاری یه‌که‌م په‌یوه‌ندی جنسی ئه‌بێت خوێنی نیه‌ و‌ هۆی خوێنڕێزی کردنی کچان ئه‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ سه‌ر نائاماده‌یی بوونی له‌شی بۆ ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌‌.

semire.zarei@sr.se

بنەمای ڕۆژنامەگەریی ئێمە لەسەر متمانە و بێلایەنییە. ڕادیۆی سوید لە ڕووی سیاسییەوە بێلایەنە. چ لە سیاسەت، ئایین، ئابووری، سوودی گشتی و چ بەرژەوەندیی تایبەتدا
Du hittar dina sparade ljud i menyn under Min lista