هه‌ڵبژارده‌یه‌ک له‌ هه‌واڵه‌کانی ڕۆژی سێشه‌ممه‌ 7ی ئۆکتۆبه‌ر

قه‌یرانی ئاببوری له‌جیهاندا به‌رده‌وامه‌.

ئه‌وه‌ بۆ هه‌فته‌یه‌ک ده‌چێت که‌ حکومه‌تی ووڵاتانی ئه‌ندام له‌ یه‌کێتی ئه‌وروپادا، خه‌ریکی کڕینه‌وه‌ی بانقه‌کانیان بۆ پاراستنی ئاستی سه‌قامگیری که‌رتی بانقه‌کان. ئه‌مه‌ش له‌چوارچێوه‌ی ئه‌وهه‌وڵانه‌دا دێت بۆ له‌کارنه‌که‌وتنی سیستێمی پاره‌دان به‌شێوه‌یه‌ک که‌ ئه‌وپارانه‌ له‌کاتی ڕوودانی ئیفلاسی بانقه‌کاندا  پارێزراوبن و له‌ده‌ست نه‌چن. ئه‌مڕۆش وه‌زیری دارایی ووڵاتانی ئه‌ندام له‌ یه‌کێتی ئه‌وروپادا له‌درێژه‌ی کۆبوونه‌وه‌کانیاندا که‌ دوێنێ ڕۆژی دووشممه‌ ده‌ستی پێکرد کۆده‌بنه‌وه‌ و وه‌زیری دارای سویدیش (ئه‌نده‌رش بۆری) ئاماده‌ی ئه‌و کۆبوونه‌وانه‌ ده‌بێت. سه‌رۆک وه‌زیرانی سوید فرێدریک ڕه‌ینفیڵد سه‌بارت به‌ قه‌یرانه‌ ئابووریه‌کانی ئه‌م دواییه‌، ده‌ڵێ : حکوومه‌ته‌کان له‌سه‌ر ئاستی ئه‌وروپا و جیهاندا ئێستا که‌وتونه‌ته‌ به‌ تاقیکردنه‌وه‌یه‌کی گه‌وره‌.

جگه‌ له‌وه‌ ڕه‌ینفێڵد جه‌خت له‌سه‌ر گرنگی یه‌کده‌نگی و هاوهه‌ڵوێستی ووڵاتانی ئه‌وروپا ئه‌کاته‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌ شێوازی چاره‌سه‌ری ئابووری له‌ شێوه‌ی گه‌ره‌نتی، که‌ ئه‌و پێی وایه‌ تائێستا ووڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌کێتی ئه‌وروپا هاوده‌نگ نه‌بوون له‌به‌رامبه‌ر کێشه‌ ئابووریه‌کانی ئه‌م دواییه‌دا.

سه‌رۆک وه‌زیرانی سوید (فرێدریک ڕه‌ینفێلد) خۆشحاڵی خۆی به‌رامبه‌ر به‌ توانا وئاماده‌ییه‌کانی  به‌رپرسانی ده‌ستگا تایبه‌ته‌کان به‌ ئابووری ووڵات ده‌رده‌بڕێت و ده‌ڵێ ئێمه‌ له‌سوید توانیومانه‌ به‌ره‌نگاری ئه‌و قه‌یرانه‌ ئابوریه‌ به‌شێوه‌یه‌کی گوونجاو ببینه‌وه‌.

هه‌رچه‌نده‌ (ڕيینفێلد) جه‌ختی له‌ گرنگی هاوکاری وهاوده‌نگی ووڵاتانی ئه‌ندام له‌یه‌کێتی ئه‌وروپادا کرده‌وه‌ به‌ڵام ئاماده‌ نیه‌ به‌ پاره‌ی باجی هاووڵاتیانی سویدی ئه‌و قه‌یرانه‌ ئابووریه‌ی تووشی ووڵاتانی ئه‌وروپا هاتووه‌ چاره‌سه‌ربکات. ‌ ئه‌مه‌ له‌کاتێکدایه‌ که‌ به‌پێی ڕێکه‌وتنێکی پێشووتری وه‌زیری دارایی ووڵاتانی یه‌کێتی ئه‌وروپا که‌ له‌ مانگی مای به‌ستیان، قه‌راره‌ که‌ ئه‌و ووڵاتانه‌ گه‌ر قه‌یرانێکی ئابووری بێته‌ کایه‌وه‌به‌ هاوکاری پێویست بێنه‌ پێشه‌وه‌.

سه‌رۆک وه‌زیرانی سوید فرێدریک (ڕه‌ینفێلد) ده‌ڵێ، من ئاماده‌ نیم به‌ پاره‌ی هاووڵاتیانی باجده‌ری سویدی و توانا و ئاماده‌ییه‌کانمان که‌ توانیومانه‌ بۆنمونه‌  پاشه‌که‌وت بکه‌ین و  زرنگانه‌ قه‌رزه‌کانی ووڵاتمان که‌مبکه‌ینه‌وه‌، کێشه‌ی بۆنموونه‌ ئیتالیا یان ووڵاتێکی تری ئه‌کێتی ئه‌وروپا چاره‌سه‌ربکه‌م که‌ نا وریایانه‌ هه‌ڵسوکه‌وتیان له‌گه‌ڵ قه‌یرانه‌ ئابووریه‌کاندا کردووه‌.

پرسیارێک که‌ له‌گه‌ڵ ئه‌ و وه‌لامه‌ی (ڕه‌ینفێلد)ا دێته‌ ئاراوه‌ ئه‌وه‌یه‌، گه‌ر سوید توانیویه‌تی زرنگانه‌ هه‌ڵسوکه‌وت له‌ گه‌ڵ ئه‌مقه‌یرانه‌ ئابووریه‌دا بکات و ئاماده‌یی باشمان هه‌بووه‌، که‌واته‌ بۆچی به‌رده‌وام کێشه‌ی نوێ سه‌رهه‌ڵئه‌ده‌ن و ڕۆژانه‌ کاریگه‌ری ئه‌و قه‌یرانه‌ له‌ سه‌ر بازاڕی سوید ئه‌بینین؟

چونکه‌ ئێمه‌ (ڕه‌ینفێڵد) ده‌ڵێ ئێمه‌ له‌ سوید ڕوبه‌ڕوی قه‌یرانێک بووینه‌ته‌وه‌ که‌ ڕه‌گوڕیشه‌ی له‌ شوێنێکی تردایه‌، بۆنموونه‌ ئێمه‌ باجی ئه‌و که‌مووکورتیانه‌ ده‌دهین‌ که‌ له‌سیستێمی ئابووری ئه‌مه‌ریکادا هه‌ن، هه‌روه‌ها ئاگامان لێیه‌ که‌ ئه‌وروپاش شوێنپێی خۆی له‌سه‌رئه‌م قه‌یرانه‌دا جێهێشتوه‌ جگه‌له‌وانه‌ش، خۆشمان له‌سوید کێشه‌ی ئه‌وه‌مان هه‌یه‌ که‌ به‌شێوه‌یه‌کی نابه‌جێ پاره‌یه‌کی زۆر دراوه‌ به‌قه‌رز. ئه‌مانه‌ به‌ڕای سه‌رۆک وه‌زیرانی سوید (فرێدریک ڕه‌ینفێڵد) له‌و هۆکارانه‌ن که‌ به‌رده‌وام کاریگه‌ریان له‌سه‌ر باری ئابووری ووڵات هه‌یه‌ و کێشه‌کان له‌ خاڵێکدا جێگیر نابن.

.....................................

سه‌رۆکی پارته‌کانی هاوپه‌یمانی سوید له‌ گفتوگۆیه‌کدا سه‌باره‌ت به‌ ستراتیجی ئه‌و پارتانه‌ له‌به‌رده‌م هه‌ڵبژاردنی داهاتووی 2010 دا.

له‌ ووتارێکی هاوبه‌شدا هه‌ریه‌ک له (فرێدریک ڕه‌ینفێڵد) سه‌رۆک وه‌زیرانی سوید و سه‌رۆکی پارتی مۆدێراته‌کان و (ماود ئولوفسۆن) سه‌رۆکی پارتی سێنته‌ر، هه‌روه‌ها (یان بیۆرکلوند) سه‌رۆکی پارتی گه‌لی لیبرال و( یۆران هێگلوند) سه‌رۆکی پارتی کریست دی‌موکراته‌کان ، که‌ هه‌رچوارپارت هاوپه‌یمانی سوید له‌ حکوومه‌تدا پێکدێنن، باس له‌ خۆئاماده‌کردنه‌کانیان بۆ گفتوگۆکانی 20تا 21 ئه‌م مانگه‌ ڕاگه‌یاندوه‌. له‌ وتاره‌که‌دا باس له‌ئامانجی ئه‌و گفتوگۆ چاوه‌ڕوانکراوه‌ده‌که‌ن، که‌ پێکهاتوه‌ له‌ کارکردن له‌سه‌ر داڕشتنی پلانێکی تۆکمه‌و هاوبه‌ش بۆ به‌یاننامایه‌کی تایبه‌ت به‌ هه‌ڵبژاردنه‌کانی داهاتوو که‌ گرنگترین خاڵی بریتیه‌ له‌ چۆنیه‌تی وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ده‌نگده‌رانیان و به‌ره‌وپیرچونی پرسیاره‌کانیان، یه‌کێک له‌وپرسیارانه‌ی که‌ به‌ڕای سه‌رۆکی هه‌ر چوارپارت، ده‌نگده‌ران له‌ئێستاوه‌ مافی خۆیانه‌ ئاڕاسته‌یانی بکه‌ن، ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئاخۆ حکومه‌تی داهاتوو چۆن کارده‌کات و ئاماده‌ییه‌کانی چین، هه‌رنا چی پێشه‌کش به‌ هاوڵاتیان و سوید ئه‌که‌ن‌.

ئێمه‌ ڕۆژانه‌ خه‌ریکی بیناکردنی ئه‌و حکومه‌ته‌ین که‌ سوید پێویستی پێیه‌تی، بۆ ئێمه‌ گرنگ نیه‌ له‌ حکومه‌تدابین یان له‌به‌ره‌ی ئۆپۆزیسیۆن، به‌ڵکو ئێمه‌ هه‌میشه‌ کارمان بۆ ڕوبه‌ڕوبونه‌وه‌ی پرسه‌ نزیکه‌کان وه‌ک پرسه‌ دووره‌کان کردوه‌ که‌ تایبه‌ته‌ن به‌پرسه‌کانی زیادبونی ڕاده‌ی به‌ساڵاچوان له‌ سوید و پرسی گۆرانکاریه‌کانی ژینگه‌و هه‌روه‌ها پرسی به‌ره‌وڕوبونه‌وه‌ی کێبڕکێ هه‌مه‌جۆره‌کان له‌ئاستی  نێونه‌توه‌ییدا. 

...............................

جیاوازی ڕاده‌ی چاودێری نه‌خۆشه‌وانان له‌ نێوان شاره‌کاندا به‌ زه‌قی دیارن، ئه‌مه‌ له‌ به‌دواداچونێکی نوێدا که‌ ده‌ستگای ته‌ندروستی و چاودێری نه‌خۆشه‌وانان ئه‌نجامیداوه‌، ده‌رکه‌وتووه‌، ئه‌و جیاوازیه‌ش پێده‌چێت په‌یوه‌ندی به‌ شێوه‌ی ڕێکخستنی کاروباره‌کانی نه‌خۆشخانه‌کانه‌وه‌ هه‌بێت.

یه‌کێک له‌وجیاوازیانه‌ی که‌ ده‌رکه‌وتووه‌ ئه‌وه‌یه‌ که ڕێژه‌ی مردنی پیاوان به‌ هۆی جه‌ڵته‌وه‌ له‌ شاری ئوپسالا نزیکه‌ی له‌سه‌دا ( 11.5) ه‌ له‌کاتێکدا له‌ شاری کاڵمار ئه‌وڕێژه‌یه‌ ده‌گاته‌ له‌سه‌دا 21. هه‌ر له‌و به‌دواداچونه‌دا ده‌رکه‌وتوه‌ جگه‌ له‌ جیاوزیه‌ جوگرافیه‌کان، جیاوازی ئاستی خوێندنی که‌سی نه‌خۆشیش کاریگه‌ری له‌سه‌ر ڕێژه‌ی مردن به‌هۆی جه‌ڵته‌وه‌ هه‌یه‌، بۆنموونه‌ ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ خوێندنی باڵایان ته‌واوکردوه‌ هیوای چاکبوونه‌وه‌ له‌ پاش جه‌ڵته‌ی دڵ نزیکه‌ی له‌سه‌دا 5 تا له‌سه‌دا 10 زیاتره‌ له‌ که‌سانێک که‌ ئاستی خوێندنیان نزمه‌. هۆکاری ئه‌و جیاوازیه‌ش زۆر ڕوون نیه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌ ڕه‌نگه‌ په‌یوه‌ندی به‌ شێوازی مامه‌ڵه‌کردنه‌وه‌ هه‌بێت له‌گه‌ڵ نه‌خۆشی و ئه‌و ڕێنماییانه‌ی که‌ پزیشک ده‌یدات به‌ که‌سی نه‌خۆش، هه‌روه‌ها چۆن سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌ ئه‌کرێت و چۆنیه‌تی به‌کارهێنانی ده‌رمانه‌کان به‌شێوه‌یه‌کی گونجاو.

...........................

هه‌ر له‌ هه‌واڵه‌کانی تایبه‌ت به‌ته‌ندروستیه‌وه، سبه‌ینێ که‌ هه‌شتی ئۆکتۆبه‌ره‌ په‌نجا ساڵ به‌سه‌ر یه‌که‌م چاندنی بۆری ده‌ستکردی دڵدا تێده‌په‌ڕێت که‌ بۆ که‌سێک کراوه‌ که‌ تائێستا له‌ ژیاندا ماوه‌، ئه‌م داهێنانه‌ سویدیه‌ له‌کاتی داهێنانیه‌وه‌ تا ئیستا 90000 هاولاتی سویدی له‌ مردن ڕزگار کردوه‌. ئه‌وه‌ش به‌ هۆی نه‌شته‌رگه‌ریه‌وه‌ ئه‌نجام ئه‌درێت، به‌شێوه‌یه‌ک که‌ ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ بۆری هه‌ڵدانی خوێن له‌ دڵیاندا توشی نه‌خۆشی دێت له‌بری ئه‌وه‌ ئامێرێکی تایبه‌ت له‌ دڵیاندا ده‌ڕوێنرێت تا خوێن به‌شیوه‌یه‌کی ئاسای بۆ دڵ بگوێزرێته‌وه‌. له‌ سویدا 40000 که‌س به‌هۆی ئه‌و ئامێره‌وه‌ دڵیان لێئه‌دات.

nazanin.mahmod@sr.se

بنەمای ڕۆژنامەگەریی ئێمە لەسەر متمانە و بێلایەنییە. ڕادیۆی سوید لە ڕووی سیاسییەوە بێلایەنە. چ لە سیاسەت، ئایین، ئابووری، سوودی گشتی و چ بەرژەوەندیی تایبەتدا
Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".