‌هه‌ڵبژارده‌یه‌ک له‌ هه‌واڵه‌کانی دووشه‌ممه‌ 27 ی ئۆکتۆبه‌ر

داڕمانی بازاڕی دراوه‌کان له‌سه‌ر ئاستی جیهاندا به‌رده‌وامه‌، ئه‌مڕۆ نرخی دراو له‌ بازاڕی دراوی ستۆکهۆلم به‌ نزیکه‌ی له‌سه‌دا پێنج دابه‌زی.

ئه‌مه‌ به‌رده‌وامی ئه‌و داشکاندنانه‌یه‌ که‌ له‌ له‌ماوه‌ی ئه‌م پایزه‌دا له‌ بازاڕی دراوه‌کانی سه‌راسه‌ری جیهاندا به‌رده‌وام بووه‌،  لارش فریک (Lars Frick) سه‌رنوسه‌ری ڕۆژنامه‌ی بازاڕی دراوی هه‌فته‌ (Lars Frick, tidningen Börsveckans chefredaktör.) ده‌ڵێت.

سه‌ره‌رای به‌رفراوانی و گه‌وره‌یی پلانه‌ چاره‌سازخوازه‌کان بۆ به‌ره‌وڕووبونه‌وه‌ی ئه‌م قه‌یرانه‌ ئابووریه‌، لارش ئێریک ده‌ڵێت، ته‌نها وه‌ک ئارامکردنه‌وه‌ی باری نه‌خۆشێک بووه‌، که‌ نه‌خۆشیه‌که‌ی هێشتا چاره‌سه‌رنه‌کراوه‌.

هه‌ر له‌چوارچێوه‌ی کاره‌ فریاگوزاریه ئابووریه‌کان ئه‌مڕۆ له‌ سوید (ریکسبانکه‌ن Riksbanken)   ملیاردێک کرۆنی به‌ قه‌رز دایه‌ با‌نکی سه‌رمایه‌گوزاری (کارنیجی Carnegie)  که‌ له‌م ماوه‌یه‌ی دوایدا کێشه‌ی له‌ هه‌لسوڕندنی (پشک  Aktie-)  له‌بانقه‌کان و دامه‌زراوه‌کانی تردا هه‌بوو. له‌لایه‌کی تره‌وه‌ (سوێبانکه‌ن Swebanken)    ئه‌مڕۆ ڕایگه‌یاند که‌ پشکی نوێ به‌ نرخی نزیکه‌ی 12 ملیارد کرۆن ده‌خاته‌ بازاڕاوه‌، ئه‌مه‌ش شانس ئه‌دات به‌خه‌ڵکی که‌ پشکی نوێ بکڕن و به‌و شیوه‌یه‌ سوێبانکیش سه‌رمایه‌ی خۆی دابین ده‌کات ، ئه‌م کارڕایی و هه‌نگاوانه‌ هه‌ندێکن له‌و ڕێگه‌ چارانه‌ی که‌ بۆ ساقامگیرکردنی ئابووری بازاڕ ده‌نرێت.

ئه‌مڕۆش پێشنیاری پلانێک بۆ گه‌ره‌نتی کردنی سه‌قامگیری بازاڕ و ئابووری سوید له‌ په‌رله‌ماندا تاووتوێ ده‌کرێت، به‌پێی ئه‌و پلانه‌ که‌له‌ چه‌ند کارڕاییه‌ک بۆ وه‌ستانه‌وه‌ به‌رامبه‌ر به‌ قه‌یرانه‌ ئابووریه‌که‌ داڕیژراوه‌، ڕۆڵی حکوومه‌ت له‌ڕاگرتنی سه‌قامگیری بازاڕدا به‌رفراوانده‌کرێت.

.....................................

هه‌ر له‌چوارچیوه‌ی ده‌رئه‌نجامه‌ نیگه‌تیڤه‌کانی قه‌یرانه‌ ئابووریه‌که‌ چاوه‌ڕی ده‌کرێت که‌ ئابووری کۆمۆنه‌کانی سوید بکه‌ونه‌ به‌رگاریگه‌ری ئه‌و سستی بازاڕه‌ی که‌ چاوه‌ڕێده‌کرێت ئه‌م قه‌یرانه‌ ئابووریه‌ به‌دوای خۆیدا بیهێنێ،‌ هه‌ر له‌مباره‌یه‌وه‌ و له‌ به‌دواداچونێکی به‌شی هه‌واڵه‌کان له‌ ڕادیۆی سوید (ئێکۆت - Ekot) ده‌رکه‌وتوه‌ که‌ ژماره‌یه‌کی زۆری کۆمۆنه‌کان ئاستی ( باج –skatt ) وه‌ک ئه‌وه‌ی ئێستا هه‌یه‌ ڕای ده‌گرن، به‌ڵام گه‌ربێتوو ئه‌م قه‌یرانه‌ به‌رده‌وامبێت و سستی بازاڕ له‌گه‌ڵخۆیدا بهێنێت مانای ته‌سکبوونه‌وه‌ی چوارچیوه‌ی کار و چالاکیه‌کانی کۆمۆنه‌کانه‌، ئه‌م کاره‌ش واتا که‌مبوونه‌وه‌ی بودجه‌ی کۆمۆنه‌کان. هه‌ربۆیه‌ چاوه‌ڕوانده‌کرێت له‌ماوه‌ی چه‌ند ساڵی داهاتوودا ئاستی باجی کۆمۆنه‌کان وه‌ک ڕێگه‌ چاره‌یه‌ک بۆ به‌رزکردنه‌وه‌ی بوودجه‌ی کۆمۆن به‌رزبکرێته‌وه‌. به‌ڵام ئه‌م گۆرانکاریانه‌ تائێستا له‌ ئاستی تاوتوێ کردنوو لێکدانه‌وه‌دان.

................................

بنکه‌ی بێمۆڵه‌تان (Centrum för papperslösa) له‌ ستۆکهۆلم، ئێوارانی دووشه‌ممان کراوه‌یه‌ بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ پێویستیان به‌ زانیاری سه‌ندیکایی و یارمه‌تییه‌‌ سه‌باره‌ت به‌ مافه‌کانیان له‌و شوێنانه‌ی کارده‌که‌ن.

گه‌ر که‌سێکی بێمۆڵه‌ت مووچه‌یه‌ک له‌ وه‌ی که‌ شایه‌نیه‌تی که‌متر وه‌ربگرێت به‌ یارمه‌تی ئه‌م بنکه‌یه‌ چاوه‌ڕوانده‌کرێت که‌ مووچه‌یه‌کی ئاسایی وه‌ربگرێت وته‌نانه‌ت جۆری دامه‌زراندنه‌که‌شی بۆ بکرێته‌ کاری سپی. به‌ڵام ئه‌مه‌ زۆر جار له‌چوارچیوه‌ی ئامانج و هیوای بنکه‌ی بێمۆڵه‌تان ده‌رناچێت و هه‌ندێک له‌ خاوه‌نکاران نه‌ک هه‌ر مووچه‌ی کرێکاره‌که‌ زیادناکه‌ن به‌ڵکه‌ له‌کاره‌که‌شیان ده‌ریان ئه‌که‌ن. زۆر که‌م له‌خاوه‌نکاران ئاماده‌ن کاری سپی و دامه‌زراندنی هه‌میشه‌یی بده‌نه‌ که‌سانی بێمۆڵه‌ت.

هه‌ربۆیه‌، کاری بنکه‌ی بێمۆڵه‌تان بێ سه‌رئێشه‌و کێشه‌ی دژه‌گووتن نیه‌ به‌ڵکه‌ زۆر جار له‌ کاره‌کانیاندا بۆ یارمه‌تی بێمۆڵه‌تان و مافی کارکردن و دامه‌زراندنیان دووچاری هه‌لوێستی دووبه‌ره‌ ده‌بنه‌وه‌، به‌شیوه‌یه‌ک که‌ بۆنموونه‌ گه‌ر خاوه‌نکارێک ڕازینه‌بێت و مل نه‌دات بۆ مه‌رجی بنکه‌ی بێمۆڵه‌تان به‌ دامه‌زراندنی ئه‌و که‌سه‌ بێمۆڵه‌ته‌ی که‌ لایان کارده‌که‌ن، ئه‌وا بنکه‌ی بێمۆڵه‌تان ده‌توانێت شکات له‌ خاوه‌نکار بکات به‌وه‌ی که‌ ده‌ستی کاری ڕه‌ش به‌کارده‌هێنێت، ئه‌مه‌ش خاوه‌نکار توشی برده‌و بێنه‌ی لێپرسینه‌وه‌ی ده‌زگا فه‌رمیه‌کان ده‌کات، ئه‌مه‌ له‌کاتێکدایه‌ که‌ هه‌ندێک جار خاوه‌نکاران په‌شیمانده‌بنه‌وه‌و به‌ مه‌رجه‌کانی بنکه‌ی بێمۆڵه‌تان ڕازی ده‌بن و کارمه‌ندانی بێمۆڵه‌ت به‌ سپی داده‌مه‌زرێنن، به‌ڵام ئه‌مه‌ پاش ئه‌وه‌ی که‌ خاوه‌نکار له‌لای ده‌زگا فه‌رمیه‌کان به‌ سه‌رپێچیکه‌ر له‌یاسا  که‌وتۆته‌ به‌رچاوان و هه‌میشه‌ شکی به‌کارهێنانی ده‌ستی کاری ڕه‌شی لێ ئه‌کرێت. ئه‌مه‌ش یه‌کێکه‌ له‌و گرفتانه‌ی که‌ بنکه‌ی بێمۆڵه‌تان له‌ هه‌وڵه‌کانیاندا بۆ یارمه‌تیدانی که‌سانی بێمۆڵه‌ت دووچاری ده‌بێته‌وه‌.

.......................................................

ئه‌مڕۆ پاش نۆڕۆژ له‌کوشتنی لاوه‌ بیستوسێ ساڵانه‌که‌ی (هیوسبی Husby-)  که‌ به‌ چه‌قۆ گیانی لێسه‌ندرایه‌وه‌، دانیشتوانی ئه‌و به‌شه‌ی شار له‌ لاوانی هاوڕێ و هاوته‌مه‌نی لاوه‌ کوژراوه‌که‌ خۆیان بۆ خۆپیشاندانێکی گه‌وره‌ ئاماده‌کردوه‌، ئه‌مه‌له‌کاتێکدا دێت که‌ هاوڕێ و که‌سانی نزیکی ئه‌و لاوه‌ ناڕه‌زایی خۆیان له‌به‌رامبه‌ر به‌ده‌نگ نه‌هاتنی ستاسه‌تمه‌دارو به‌رپرسانی (هیوسبی-  Husby) ده‌رده‌بڕن و پێیان وایه‌ که‌ ئه‌وه‌ی که‌به‌سه‌ر ئه‌و لاوه‌ 23 ساڵانه‌ هاتووه‌ هیچی له‌ به‌سه‌رهاتی (ریکاردۆی-   Riccardo ) 16ساڵان که‌متر نیه‌ که‌ ساڵێک له‌وه‌پێش ژماره‌یه‌کی زۆری دانیشتوانی ستۆکهۆلمی هێنایه‌ سه‌ر شه‌قامه‌کان.

ئه‌مه‌ی که‌ له‌ هیوسبی ڕویداوه‌ هه‌مان کێشه‌یه‌، خه‌ڵکی ئه‌ڵێن که‌ ئه‌وه‌ی له‌ ڕیکاردۆ ڕوویدا جارێکی تر ڕووناداته‌وه‌، ئه‌وه‌تا ڕووی دایه‌وه‌، به‌ڵام کێ هاتۆته‌ قسه‌ و کێ گوێ ئه‌داتێ، (سانگه‌ر ڤازیری – Sángar Vazíri ) ڕاهێنه‌ری تۆپی پێ له‌ هیوسبیه‌وه‌ ئه‌ڵێت.

جگه‌ له‌وه‌ش ناڕه‌زایی به‌رامبه‌ر به‌ زانیاریه‌ چه‌وته‌کانی پۆلیس سه‌باره‌ت به‌ کوشتنی ئه‌و لاوه‌ 23 ساڵانه‌یه‌ ده‌رده‌بڕن، که‌ گوایا په‌یوه‌ندی به‌ گروپێکی تاوانکاره‌وه‌ هه‌بووبێت، له‌کاتێکدا که‌ ئه‌و لاوه‌ هیچ تاوانێکی لای پۆلیس له‌سه‌ر تۆمارنه‌کراوه‌و نموونه‌ی لاوێکی سه‌رکه‌وتووی هیوسبی بووه‌، به‌ڕای هاوڕێکانی.

nazanin.mahmod@sr.se

بنەمای ڕۆژنامەگەریی ئێمە لەسەر متمانە و بێلایەنییە. ڕادیۆی سوید لە ڕووی سیاسییەوە بێلایەنە. چ لە سیاسەت، ئایین، ئابووری، سوودی گشتی و چ بەرژەوەندیی تایبەتدا
Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".