هه‌ڵبژارده‌یه‌ک له‌هه‌واڵه‌کانی 14ی یانوه‌ری

حکومه‌ت پرسی پشتگیری ئابووری بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ بۆ ماوه‌یه‌ک له‌کاره‌کانیان ده‌رده‌کرێن تاوتوێ ده‌کات. به‌هۆی ئاگاداری کردنه‌وه‌ی گه‌وره‌ کارگه‌ی ماشێنی ڤۆلڤۆ  نزیکه‌ی 1600 له‌کارمه‌ندانی بۆ ئه‌گه‌ری له‌کار ده‌رکردنیان، حکومه‌ت له‌هه‌وڵی ئه‌وه‌دایه‌ که‌ پشتگیری دارایی بۆ ئه‌و کارگانه‌ی که‌ توشی قه‌یرانی ئابووری دێن ته‌رخانبکات ، به‌شیوه‌یه‌ک که‌ له‌بری ئاگادارکردنه‌وه‌و ده‌رکردنی کارمه‌نده‌کانیان خوێندنی تایبه‌ت به‌ گه‌شيپێدانی تواناکانیان بۆ مه‌یسه‌ربکرێت.

- ئێمه‌ ئێستا خه‌ریکی وردبوونه‌وه‌ و به‌دواداچونین سه‌باره‌ت به‌ ئه‌گه‌ری سه‌رگرتنی ئه‌و هه‌وڵه‌، سکرتێری وه‌زاره‌ت له‌ وه‌زاره‌تی بازرگانی یۆران هێگلوند jöran hägglund  هه‌روه‌ها ده‌ڵێت ده‌مانه‌وێت بزانین به‌ربه‌ست و تواناکانی جێبه‌جێکردنی ئه‌و پشتگیریه‌ ئابوریه‌ له‌لایه‌ن حکومه‌ته‌وه‌ بۆ کارگه‌کان چین.

له‌زۆربه‌ی ووڵاتانی ئه‌و‌روپی تردا حکومه‌ته‌کان به‌ یارمه‌تی ئابووری پشتگیری ئه‌و کارگانه‌ ده‌که‌ن که‌ که‌وتونه‌ته‌ بازنه‌ی قه‌یرانی ئابوریه‌، ئه‌ویش بۆ به‌رگرتن له‌ ده‌رکردنی کارمه‌ندان و  له‌ده‌ستنه‌دانی کاره‌کانیان. کارمه‌ندان و کرێکاران له‌بری ده‌رکردنیان، خوێندنی گه‌شه‌پێدانیان بۆ ماوه‌یه‌ک بۆ ئاماده‌ده‌کرێت و له‌به‌رامبه‌ردا به‌شێک له‌ مووچه‌ی کاره‌که‌یان وه‌رده‌گرن. پاش ئه‌وه‌ش بارودۆخی بازاڕ ئاسایی ئه‌بێته‌وه‌ ئه‌و کارمه‌ندانه‌ بێ به‌ربه‌ست ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ سه‌رکاره‌کانیان.

ئه‌م شیوه‌ کاڕایی و چاره‌سه‌ره‌ پێشتر له‌سویدیش په‌یڕه‌وده‌کرا به‌ڵام له‌سه‌ره‌تای ساڵانی نه‌وه‌ده‌کان له‌لایه‌ن حکومه‌تی بۆرژوای ئه‌وساوه‌ وه‌ستێنرا. به‌ڵام ئێستا حکوومه‌ت گه‌شتۆته‌ ئه‌وباوه‌ڕه‌ی که‌ پشتگیری ئابووری له‌لایه‌ن حکومه‌ته‌وه‌ بۆ کارگه‌ی قه‌یران توشهاتوو مانای تێچوونی ئابووری که‌متره‌ به‌به‌راورد به‌ تێچوونی ئابووری بۆ ژماره‌یه‌کی زۆر له‌ بێکاران. به‌ڕای سکرتێری وه‌زاره‌ت له‌ وه‌زاره‌تی بازرگانی یۆران هێگلوند

هه‌ر سه‌باره‌ت به‌م پرسه‌ هه‌رچه‌نده‌ وه‌زیری بازرگانی ماود ئولوفسۆن Maud Olofsson و وه‌زیری بازاڕی کار سڤێن ئۆتێ لیتۆرین Sven Otto Littorin ناڕه‌زایی خۆیان سه‌باره‌ت به‌م پێشنیازه‌ ده‌ربڕیوه‌ به‌ڵام به‌گشتی حکوومه‌ت خۆشحاڵی خۆیان ده‌ربڕیوه‌و باس له‌ئه‌گه‌ری خستنه‌ کاری ئه‌کرێت.


تا دێ وه‌رگرتنی مۆڵه‌تی مانه‌وه‌ی په‌ناخوازی عێراقی ‌ له‌ سوید گرانترئه‌بێت. به‌پێی به‌دواداچون و هه‌ڵسه‌نگاندنه‌کانی ده‌ستگای کۆچ میگره‌شونسڤێرکێت (migrationsverket)، بارودۆخی ئاسایش له‌ عێراق ئارامه‌و پێشتر له‌ 15 هه‌رێمی عێراق له‌ کۆی 18‌ هه‌رێم ته‌نگژه‌ی سیاسی و  نائارامی تێدا به‌ربڵاو بوو، به‌ڵام ئێستا ته‌نها پێنج هه‌رێم له‌عێراق نائارامه‌. هه‌ر له‌ڕوانگه‌ی ئه‌م گۆرانکاریانه‌وه‌ چاوه‌ڕێده‌کرێت ژماره‌یه‌کی زۆر په‌ناخوزای عیراقی بنێردرێنه‌وه‌ به‌ڵام چه‌ند هێشتا ڕوون نیه‌.

به‌ڕێوه‌به‌ری پرسه‌یاساییه‌کان له‌ ده‌ستگای کۆچ میکایل ڕ‌یبه‌نڤیک (mikael ribbenvik) ده‌ڵیت قسه‌کردن له‌سه‌ر پرسی قبووڵکردن و ناردنه‌وه‌ی په‌ناخوازان ئاسان نیه‌ چونکه‌ هه‌ر په‌ناخوازێک که‌یسه‌که‌ی یان پرسه‌که‌ی له‌که‌سێکی تر جیاوازه‌و ده‌ستگای کۆچ وه‌ک یه‌ک بڕیاریان له‌سه‌ر نادات. بۆنموونه‌ گه‌ر په‌ناخوازێک له‌ یه‌کێک له‌و پێنج هه‌رێمه‌ نائارامه‌ی عێراقه‌وه‌ هاتبێت ئه‌توانێت له‌ سوید بمێنێته‌وه‌ به‌مه‌رجێک ئه‌و که‌سه‌ وه‌ک تاکه‌ که‌س ژیانی که‌وتبێته‌ مه‌ترسی.

پاش ئه‌وه‌ی نوێنه‌رایه‌تیه‌کی ده‌ستگای کۆچ له‌ مانگی نۆڤه‌مبه‌ری ڕابووردودا چوونه‌ عێراق، به‌و ده‌رئه‌نجامه‌ گه‌شتن که‌ ته‌نها پینج له‌ هه‌رێمه‌کانی عێراق نائارامه‌ و توندوتیژی و ته‌قینه‌وه‌کان که‌مبونه‌ته‌وه‌ و ده‌ستگاکانی ئاسایش و پۆلیس هه‌روه‌ها دادگاکان چالاکانه‌ کارده‌که‌ن، هه‌ربۆیه‌ عێراق وه‌ک ووڵاتێکی ئارام هه‌ڵئه‌سه‌نگێنرێت و بڕیاری ناردنه‌وه په‌ناخوازانی عێراقیش درا.  به‌ڵام ئۆرگانی کۆچبه‌ران له‌ ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان داوا له‌ هه‌موو ووڵاتانی ڕۆژئاوا ئه‌کات که‌ بڕیاری ناردنه‌وه‌ی په‌ناخوازانی عێراقی ڕابگرن، له‌ کاتێکدا بارودۆخی گوزه‌ران به‌گشتی له‌ عێراق خراپه‌.

- ئێمه‌ وه‌ک ده‌ستگای کۆچ هاوڕاین له‌گه‌ڵ ڕێکخراوی نه‌وته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌که‌ن و ئێمه‌ش پێمان وایه‌ که‌ گوزه‌ران به‌گشتی له‌ عێراق خراپه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ دوو پرسی جیاوازه‌. ئێمه‌  ئێستا هه‌ڵسه‌نگاندنه‌کانمان بۆ باری ئاسایشی عێراقه‌و له‌و ڕوانگه‌یه‌وه‌ بڕیار له‌سه‌ر پرسی مانه‌وه‌ی په‌ناخوازان ئه‌ده‌ین، پرسی بارو گوزه‌رانیش به‌گشتی هه‌ڵسه‌نگاندی جیاوازی بۆ ئه‌کرێت و پرسێکی تره‌.  به‌و پیێه‌ گه‌ر که‌سێک ژیانی له‌مه‌ترسی دابێت له‌ عێراق، ده‌کرێت له‌ سوید بمێنێته‌وه.‌ به‌ڵام ناله‌باری بارودۆخی کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوری ‌ یاخود به‌رفراوانی تاوانکاری هۆکارێک ئه‌تۆ نین بۆمانه‌وه‌ی په‌ناخوازان، چونکه‌ ئه‌و پرسانه‌ له‌ یاسای ئێستای پرسی کۆچبه‌راندا گرنگیه‌کی به‌رچاوی پێنه‌دراوه‌. به‌ قسه‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری پرسه‌یاساییه‌کان له‌ ده‌ستگای کۆچ میکایل ڕ‌یبه‌نڤیک.


له‌ درێژه‌ی جه‌نگی 19 ڕۆژه‌ی غه‌زه‌ و هێرشه‌ سه‌ربازیه‌کانی ئیسرائێل، که‌ تائێستا نزیکه‌ی 1000 کوژراوی فه‌له‌ستینی و ژماره‌یه‌ک ئیسرائیلی لێکه‌وتۆته‌وه‌،  ڕێکخراوی مانگی سوری ئێرانی ئیسرائیل به‌ ڕاگرتنی یارمه‌تیه‌ مرۆڤایه‌تیه‌کانیان بۆ غه‌زه‌ تاوانبار ده‌که‌ن گوایه‌ نه‌یانهێشتوه‌ یارمه‌تیه‌کانی ئێران بگه‌نه‌ غه‌زه‌، ئیسرائیلیش بۆ جارێکی تر هێرشی موشه‌کی له‌ لوبنانه‌وه‌ بۆ خاکی ئیسرائیل دڵنیا ئه‌کاته‌وه‌. بانکی مون سکرتێری گشتی ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کانیش ئه‌مڕۆ و له‌ گه‌شته‌که‌یدا بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست جارێکی تر داوای ده‌ستبه‌جێ ڕاگرتنی ئه‌و جه‌نگه‌ی کرد و به‌هیوایه‌ ووڵاتی میسر ڕۆڵێکی ئاشتیانه‌ له‌و ته‌نگژانه‌دا ببینێت و کۆبونه‌وه‌کان له‌و ووڵاته‌ به‌رهه‌می ئاشتیان لێبکه‌وێته‌وه‌.


گه‌وره‌ ووڵاتانی جیهان تاجی پاراستنی مافه‌کانی مرۆڤیان لێ ئه‌سه‌نرێته‌وه‌.  ڕیکخراوی چاودێری مافه‌کانی مرۆڤ له‌ ڕاپۆرتی ساڵانه‌ی خۆیدا که‌ ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه‌ بڵاوی کردۆته‌وه‌ نوسیویه‌تی که‌ ئه‌مه‌ریکا و ووڵاتانی ئه‌وروپا ئه‌بێت کار بۆ پرسی مافه‌کانی مرۆڤ له‌ ئاستێکی جیهانیدا گرنگی پێبده‌ن.

هه‌ر له‌وڕاپۆرته‌دا هاتوو که‌ زۆر له‌ ووڵاتان ته‌نانه‌ت ووڵاتانی دیموکرات و مافی مرۆڤ پارێزیش له‌ ژێر ناوی شه‌ڕی دژه‌ تیرۆر پیشێلکاری مافه‌کانی مرۆڤ ئه‌که‌ن. ئه‌شکه‌نجه‌دان و حوکومدانی بێدادگای زیندانیانی تاوانبار به‌ کاری تیرۆریستی متمانه‌ له‌ ئه‌مه‌ریکا ده‌ستێنێته‌وه‌. ‌ ئه‌وروپا کار بۆ پاراستنی مافه‌کانی مرۆڤ ئه‌کات و له‌هه‌مانکاتدا ڕه‌خنه‌ له‌ پێشێلکاریه‌کانی ئه‌مه‌ریکا بۆ مافه‌کانی مرۆڤ ناگرێت و فشاریش بۆ ووڵاتانی دیکتاتۆری سه‌باره‌ت به‌ پرسهی مافه‌کانی مرۆڤ که‌مبۆته‌وه‌.

هه‌روه‌ها له‌ ڕاپۆرتی ساڵانه‌ی ڕێکخراوی چاودێری مافه‌کانی مرۆڤ هاتووه‌ که‌ ئه‌م هه‌ڵویسته‌ی ئیستای ئه‌مه‌ریکا و ئه‌وروپا ڕێگه‌ بۆ ووڵاتانی وه‌ک جه‌زائیر و چین و روسیا و میسر هه‌روه‌ها ئیران و پاکستان خۆش ئه‌کات که‌ پرسی مافه‌کانی مرۆڤ به‌ پرسێکی په‌یوه‌ند به‌ سنوری ووڵاته‌کانیانه‌وه‌ چاولێبکه‌ن، ئه‌مه‌ له‌کاتێکدا که‌ پیشتر لایان ڕوون بوو که‌ پرسی مافه‌کانی مرۆڤ پرسێکی جیهانییه‌و ناکرێت له‌ سنوری ووڵاتێکدا قه‌تیس بکرێت.

بنەمای ڕۆژنامەگەریی ئێمە لەسەر متمانە و بێلایەنییە. ڕادیۆی سوید لە ڕووی سیاسییەوە بێلایەنە. چ لە سیاسەت، ئایین، ئابووری، سوودی گشتی و چ بەرژەوەندیی تایبەتدا
Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".