هه‌ڵبژارده‌یه‌ک له‌هه‌واله‌کانی 21ی یانوه‌ری

داهاتووی ئابوری سوید ئه‌نده‌رش بۆری (Anders Borg) نیگه‌ران کردووه‌، دوێنێ وه‌زیری دارایی ووڵاتانی ئه‌ندام له‌ یه‌کێتی ئه‌وروپا ، بۆ تاووتوێ کردنی پرسی قه‌یرانه‌ ئابووریه‌که‌ له‌ برۆکسل کۆبونه‌وه‌. ئه‌م کۆبونه‌وه‌یه‌ پاش ڕاپۆرته‌پێشبینیه‌کانی کۆمیسیۆنی ئه‌کێتی ئه‌و‌رو‌پا هات، که‌تێیدا ڕه‌شبینانه‌‌ پرسی ئابووری ناوچه‌که‌ ده‌خاته‌ ڕوو.

- پێشبینیه‌کانی کۆمیسیۆنی یه‌کێتی ئه‌روروپا، نیگه‌رانکه‌ره‌و وه‌زیری دارایی سوید ئه‌نده‌رش بۆری ده‌ڵێت، به‌وپێیه‌ ئابووری که‌رتی گشتی گه‌راوه‌ته‌وه‌ هه‌مان باری ناهه‌مواری کۆتاییه‌کانی 1980. به‌ڕای ئه‌نده‌رش بۆری بودجه‌ی زۆربه‌ی ووڵاتانی ئه‌وروپا له‌ هه‌ڵدێری که‌مهێنیه‌کدایه‌ که‌ بازاڕی سوودی قه‌رزیش ئه‌ته‌نێته‌وه‌.

- ئێمه‌ له‌ سوید بنه‌ماو سه‌رچاوه‌ی باشمان هه‌یه‌ بۆ به‌ره‌وڕووبونه‌وه‌ی ئه‌و قه‌یرانه‌ ئه‌نده‌رش بۆری ناشی شارێته‌وه‌ که‌ ئاله‌و بارودۆخه‌ چاوه‌ڕوانکراوه‌دا سوید ناچار ئه‌بێت که‌ ڕێژه‌ی نارده‌ی بۆ ئه‌و ووڵاتانه‌ی که‌ بودجه‌ی داراییان که‌مهێنه‌، زیادبکات. وه‌زیری دارایی ئه‌نده‌رش بۆری نیگه‌رانی خۆی به‌رامبه‌ر به‌ هه‌ڵکشانه‌وه‌ی ئابووری داهاتوو ده‌رده‌بڕێت که‌ به‌ڕای ئه‌و ووڵاتانێک که‌ به‌رنامه‌ی پوخت و ڕێکوپێکیان بۆئابووری که‌رتی گشتی نه‌بووه‌، ئه‌و هه‌ڵکشانه‌وه‌ ئابوریه‌ چاوه‌ڕوانکراوه‌ ئه‌خه‌نه‌ مه‌ترسیه‌وه‌.


ده‌ستگای کۆچ میگره‌شونسڤێرکێت (Migrationsverket) بڕیاری هێشتنه‌وه‌ی کۆچبه‌رانی فه‌له‌ستینی ئه‌دات.

ڕۆژی دووشه‌مه‌ له‌ بڕیارێکیدا و به‌له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌و بارودۆخه‌ ناهه‌مواره‌ی که‌ هاووڵاتیانی  فه‌له‌ستینی  له‌ غه‌زه ده‌یگوزه‌رێنن،  ده‌ستگای کۆچ بڕیاری درێژکردنه‌وه‌ی ماوه‌ی مانه‌وه‌ی ئه‌و فه‌له‌ستینیانه‌ی دا که‌ له‌ سوید تا ئێستا بێمۆڵه‌ت بوون و له‌سه‌ره‌ی ناردنه‌وه‌دابوون. بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ به‌هانه‌ی کێشه‌ و هه‌ڕه‌شه‌ی مه‌ترسی له‌سه‌رژیاناین وه‌ک تاکه‌که‌س نیه‌، تا مانگی یانزه‌ی ئه‌مساڵ له‌سوید ده‌مێننه‌وه‌و نانێردرێنه‌وه‌. سه‌رۆکی به‌شی پرسه‌یاساییه‌کان له‌ ده‌ستگای کۆچ میکائیل ریبه‌نڤیک (Mikael Ribbenvik) ده‌ڵێت ئه‌و بارودۆخه‌ی غه‌زه‌ پێیدا تێده‌په‌ڕێت زۆر ناهه‌مواره‌و سه‌رباری ئاگربه‌ستی نێوان فه‌له‌ستین و ئیسرائیل هێشتا بارودۆخه‌که‌ نیگه‌رانکه‌ره‌و ناکرێت خه‌ڵکی بنێرینه‌وه‌. هه‌ر سه‌باره‌ت به‌ غه‌زه‌ سکرتێری گشتی ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان، بان کی موون، (Ban Ki- Moon) دوێنێ یه‌که‌م لێپرسراوبوو له‌ئاستی جیهاندا سه‌ردانی غه‌زه‌ له‌دوای جه‌نگی 22 ڕۆژه‌ بکات. بان کی موون له‌سه‌ردانه‌که‌یدا داوای کرد له‌به‌رامبه‌ر شێواندنی باره‌گای سه‌ره‌کی ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کان و خوێندنگاکانی سه‌ربه‌و ڕێکخراوه‌، ئیسرائیل ده‌بێت لێپرسینه‌وه‌ی لێبکرێت.


فرێدریک ڕه‌ینفێڵد سه‌رۆک وه‌زیرانی سوید سه‌ردانی ئه‌فگانستانی کرد. ڕه‌ینفێڵد بۆ له‌نزیکه‌وه‌ ئاگابوون له‌ گوزه‌ران و کاروباری سه‌ربازه‌ سویدیه‌کان له‌ ئه‌فگانستان، سه‌ردانی ئه‌و ووڵاته‌ی کرد و له‌گه‌ڵ دانیشتوانی مه‌زاره‌لشه‌ریف فرسه‌تی گفتوگۆیان سه‌باره‌ت به‌ پێویستی گه‌شه‌و گۆڕانکاری له‌و ووڵاته‌دا بۆ هه‌ڵکه‌وت. ڕيینفێڵد جگه‌ له‌ ڕاگرتنی سه‌رمۆنیه‌کی تایبه‌ت به‌و سه‌بازانه‌ی که‌ له‌جه‌نگه‌کاندا کوژراون، ووتی سه‌ربه‌رزین به‌وه‌ی که‌ ئێمه‌ به‌سه‌ربازه‌کانمان  به‌ کرده‌وه‌ له‌ ئه‌فگانستان به‌شداربین. سه‌ردانه‌که‌ی ڕاینفێڵد له‌به‌رڕۆشنایی ئه‌وه‌دا هات که‌ سوید له‌ماوه‌ ساڵانی 2000دا ژماره‌ی سه‌رباز و ڕێژه‌ی یارمه‌تیه‌کانی بۆ هێنانه‌دی و ڕاگرتنی ئاسایش له‌ ئه‌فغانستان زیادیکردووه‌. ئه‌مه‌ وه‌ک ڕۆڵی سوید وه‌ک یه‌کێک له‌ ئه‌ندامانی هێزی ئاشتیپارێزی نێونه‌ته‌وه‌یی سه‌ربه‌  ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کان و به‌شدار له‌ چالاکیه‌ئاساییشیه‌کانی یه‌کێتی ئه‌وروپا له‌و ووڵاته‌. جێی خۆیه‌تی بوترێت که‌ سوید له‌حاڵی حازردا نزیکه‌ی 400 که‌س له‌ سه‌ربازو دیپلۆماتی له‌ ئه‌فغانستان هه‌ن، ئه‌مه‌ جگه‌له‌وه‌ی که‌ ئه‌فغانستان گه‌وره‌ترین به‌شی له‌ کۆمه‌کی سویدی بۆ ووڵاتانی ئاسیا به‌رئه‌که‌وێت.


ته‌نها یه‌ک ته‌له‌فۆن به‌سه‌ بۆئه‌وه‌ی هه‌موو یه‌کێتی ئه‌روپا یارمه‌تیت بده‌ن. وه‌زیری کاروباره‌کانی یه‌کێتی ئه‌روروپا سیسیلیا مالمستریۆم ( Cecilia Malmström)  پێشنیازێکی بۆ پێکهێنانی کۆمسیۆنیێکی تایبه‌ت به‌ قه‌یران و ڕووداوه‌گه‌وره‌کان خستۆته‌ به‌رده‌م یه‌کێتی ئه‌روپا (EU). به‌وپێێه‌ گه‌ربێت ویه‌کێک له‌ ووڵاتانی  یه‌کێتی ئه‌و‌روپا تووشی کاره‌ستێک یان کارێکی تیرۆریستی بێن، ئه‌وا ئه‌و ووڵاته‌ ته‌نها پێویستی به‌ زه‌نگدانێکی ته‌له‌فۆن ئه‌بێت بۆ کۆمیسیۆنی قه‌یرانه‌کان تا هه‌موو ووڵاتانی تری ئه‌کێتی ئه‌وروپا بێن به‌ده‌نگیه‌وه‌.

- له‌ماوی نیوه‌ساڵی ڕابووردودا به‌چاوی خۆمان بینیمان که‌ هه‌میشه‌ و له‌ناوه‌ختا کێشه‌ و قه‌یران سه‌رهه‌ڵئه‌ده‌ن ، سیسیلیا مالمستریۆم هه‌روه‌ها ده‌ڵێت، هه‌رچه‌نده‌ یه‌کێتی ئه‌و‌روپا  چاره‌سه‌رکردن و به‌ڕووداوه‌ستانه‌وه‌ی بۆ قه‌یرانه‌ ئابووریه‌که‌ هه‌روه‌ها کیشه‌ی گورجستان و کێشه‌ی گاز جێی ڕه‌زامه‌ندی بووه‌ به‌ڵام هێشتا من هه‌رپێم وایه‌ که‌ کار زۆر ده‌کرێت و زۆر لایه‌ن به‌شدارن به‌ڵام کاره‌کان ناڕێک و بێبه‌رنامه‌ن بۆیه‌، به‌گشتی یه‌کێتی ئه‌وروپا کاری زیاتری ئه‌وێت بۆ ڕێکخستنی کارو هه‌وڵه‌کانمان هه‌روه‌ها بۆ تێڕوانینیێکی گشگیرتر بۆ قه‌یران و کاره‌ساته‌کان، به‌ڕای وه‌زیری کاروباره‌کانی یه‌کێتی ئه‌روروپا سیسیلیا مالمستریۆم. 

به‌پێی ئه‌م سیستێمه‌ نوێیه‌ که‌ چاوه‌ڕوانده‌کرێت له‌ پاییزی داهاتوودا بخرێته‌ گه‌ڕ، هه‌ر ووڵاتێکی ئه‌ندام له‌ یه‌کێتی ئه‌روپادا توشی کاره‌ست و قه‌یرانێک بێت هه‌موو ووڵاتانی ئه‌ندام له‌ڕێێ کۆمیسیۆنی کاره‌ساته‌کانه‌وه‌ به‌ده‌نگیه‌وه‌ دێن. هه‌روه‌ها ئه‌مه‌ مانای ئه‌وه‌ نیه‌ که‌ یه‌کێتی ئه‌روپا وه‌ک ڕێکخراوێک ببێته‌ سه‌رچاوه‌ی یارمه‌تیه‌کان به‌ڵکو ئه‌م کاره‌ به‌هه‌موو ووڵاتانی ئه‌ندام و به‌ توانا و سه‌رچاوه‌ جیاوازه‌کانی ئه‌و ووڵاتانه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌برێت.


دوا هه‌واڵی ئه‌مڕۆمان سه‌باره‌ت به‌ ئه‌و ده‌رمانه‌پزیشکیه‌ سه‌رکه‌وتوانه‌یه‌ که‌ هه‌واڵیان زووتر له‌ هه‌واڵی ده‌رمانه‌ بێفه‌ڕه‌کان بڵاوده‌کرێنه‌وه‌. له‌ به‌دواداچونێکیدا بۆ توێژینه‌وه‌ زانستیه‌کانی که‌ چه‌ندین ووڵات له‌ جیهاندا له‌ ساڵی 1992  وه‌ ئه‌نجامیانداوه‌، ڕێکخراوی به‌ناوبانگی جیهانی کۆچره‌ین سێنته‌ (Cochrane Center) له‌ ئۆکسفۆرد، ده‌ریخستوه‌ که‌ ته‌نها ئه‌نجامی له‌سه‌دا 40ی ئه‌وتوێژینه‌وانه‌ی که‌ نیشانیانداوه‌  ده‌رمانێکی پزیشکی بێ فه‌ڕه‌ ‌ ده‌خرێنه‌ ڕوو ،ئه‌مه‌ له‌کاتێکد ا له‌سه‌دا 70ی ئه‌و توێژینه‌وانه‌ بلاوده‌کرێنه‌وه‌ که‌ نیشانی ئه‌ده‌ن هه‌مان ده‌رمان سه‌رکه‌وتوو شیاوه‌ بۆ به‌کارهێنان. کارێکی واش وێنه‌یه‌کی نادروست و زانیاری ناته‌واو سه‌باره‌ت به‌ ده‌رمانه‌پزیشکیه‌کان ده‌داته‌ ڕای گشتی. هۆکارش به‌ڕای به‌رپرس له‌به‌شی توێژینه‌وه‌کان له‌ ڕێکخراوی به‌ناوبانگی جیهانی کۆچره‌ین سێنته‌ له‌ ئۆکسفۆرد ده‌ڵێت ئه‌وه‌یه‌ که‌ لێکۆله‌وه‌ران خۆیان خۆشیان له‌و ئه‌نجامه‌ نێگه‌تیڤانه‌ نایه‌ت و گوێی پێناده‌ن هۆکارێکی تر ئه‌وه‌یه‌ که‌ گۆڤاره‌ زانستیه‌کان زیاتر خۆشیان له‌بڵاوکردنه‌وه‌ی ئه‌نجامه‌ پۆسه‌تیڤه‌کاندێت تا نێگه‌تیڤه‌کان.

بنەمای ڕۆژنامەگەریی ئێمە لەسەر متمانە و بێلایەنییە. ڕادیۆی سوید لە ڕووی سیاسییەوە بێلایەنە. چ لە سیاسەت، ئایین، ئابووری، سوودی گشتی و چ بەرژەوەندیی تایبەتدا
Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".