wêne: Scanpix. Montage: Sveriges Radio

ژماره‌ی گه‌نجانی خانه‌نشینکراو له‌ سوید زۆر بووه‌

له‌ سوید ژماره‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی له‌ ته‌مه‌نی گه‌نجیدا و زووتر له‌ کاتی خۆی، خانه‌نشین ده‌کرێن هه‌ر دێ و زیاتر ده‌بێ. له‌ماوه‌ی چوار ساڵی یه‌که‌می ده‌سه‌ڵاتی حیزبه‌کانی هاوپه‌یمانی ڕاست، ئه‌م زێده‌بوونه‌ 50 له‌سه‌د بوو. ساڵی ڕابردوو نزیکه‌ی 6700 گه‌نجی ژێر 30 ساڵ پێشوه‌خت خانه‌نشین بوون. چوار ساڵ پێشتر، ئه‌و ڕێژه‌یه‌ 4500 که‌س بوو. ئولف کریسترسۆن وه‌زیری بیمه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی (Socialförsäkringsminister) له‌ حیزبی مۆدێراتی ده‌سه‌ڵاتدار ڕه‌خنه‌ی زۆری له‌م زیده‌بوونه‌ هه‌یه‌ و به‌ سه‌رشۆڕیی ده‌زانێ.

کریسترسۆن ده‌ڵێ من ئه‌مه‌ به‌ گه‌شه‌سه‌ندنێکی ترسناک ده‌زانم. ئه‌مه‌ شکستێکی گه‌وره‌یه‌ بۆ گه‌لێ که‌سی پێوه‌ندیدار و کاره‌ساتێکه‌ بۆ ئه‌و گه‌نجانه‌ی تووش بوون. ئه‌وانه‌ له‌ کرده‌وه‌دا به‌ ته‌مه‌نی گه‌وره‌یی ژیانێکی هه‌ژارانه‌یان ده‌بێت، پێوه‌ندییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانیان زۆر سنووردار ده‌بێ و چ هاوبه‌شێکی کارییان له‌گه‌ڵ که‌س نابێ. ئه‌وان به‌مجۆره‌ ژیانێکی زۆر ناخۆشتر له‌ چاو گه‌نجانی تریان ده‌بێ.

به‌ڵام له‌ به‌ر چی ئه‌م ڕه‌وته‌ له‌ ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی هاوپه‌یمانی ڕاستدا ئاوا خێرا بۆته‌وه‌ که‌ دروشمی کار بۆ گه‌نجانێکی زۆرتری هه‌ڵگرتبوو؟

ئولف کریسترسۆن وه‌زیری بیمه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی (Socialförsäkringsminister) ده‌ڵێ ئه‌م ڕه‌وته‌ له‌ ماوه‌یه‌کی دوورودرێژدا پێگه‌یشتووه‌. ئێمه‌ له‌ که‌سێکی تر له‌و ناوه‌دا نه‌ خراپتر بووین و نه‌ باشتریش. ‌ئه‌م‌ گه‌شه‌یه درێژماوه‌ بووه‌ و که‌س نه‌یتوانیوه‌ به‌ری پێ بگرێ. خاڵی دووه‌م ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ له‌م پێناوه‌دا هیچ چاکسازییه‌کمان نه‌کردووه‌.

ئاماره‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی سندووقی بیمه‌ی بێکاری (Försäkringskassan) نیشان ده‌دا که‌ 6700 که‌س له‌ که‌سانی ژێر 30 ساڵ، له‌ ماوه‌ی ساڵی ڕابردوودا خانه‌نشین کران که‌چی ئه‌م ڕێژه‌یه‌ له‌ ساڵی 2006دا 4500 که‌س بوو. ئه‌م زیده‌بوونه‌ش له‌ ماوه‌یه‌کی درێژدا سوه‌ی گرتووه‌، هه‌روه‌ک کریسترسۆن ئاماژه‌ی پێدا.

له‌ ساڵی 2008دا ئادریانا لێندر به‌ڕیوه‌به‌ری گشتیی سندووقی بیمه‌ی بێکاری (Försäkringskassan) توێژینه‌وه‌یکی پێشکه‌ش کرد و پێشنیاز و ڕێچاره‌ی خۆیشی هێنایه‌ گۆڕێ به‌ڵام ئه‌م گه‌شه‌ نه‌رێنییه‌ گوێی نه‌داوه‌تێ و هه‌ر به‌رفره‌تر بووه‌. ئێستا پرسیار ئه‌وه‌یه‌ هۆی ئه‌وه‌ی نزیکه‌ی سی هه‌زار که‌سی گه‌نج، پێشوه‌خت خانه‌نشین ده‌کرێن، یا خود پاره‌ی قه‌ره‌بووی نه‌خۆشیی به‌رده‌وام (permanent sjukersättning) وه‌رده‌گرن چییه‌؟ ئولف کریسترسۆن وه‌زیری بیمه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی (Socialförsäkringsminister) وه‌ڵام ده‌داته‌وه‌.

ئولف کریسترسۆن وه‌زیری بیمه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی (Socialförsäkringsminister) ده‌ڵێ ئه‌مه‌ دوو هۆی سه‌ره‌کیی هه‌یه‌. یه‌کیان ئه‌وه‌یه‌ که‌ به‌ڕاستی زۆر که‌س ڕاسته‌وخۆ له‌و یه‌کساڵه‌ی بۆ ته‌کمیلکردنی دوایین ساڵی خولی ئاماده‌یی دانراوه‌، باز ده‌ده‌نه‌ ناو خانه‌نشینیی پێشوه‌ختی سنووردار ناودێر به‌ (tidsbegränsad förtidspension) و ئه‌مه‌ به‌ جێی پاره‌ی یارمه‌تیی خوێندن (studiebidrag) وه‌رده‌گرن. له‌م ناوه‌دا هه‌ندێ که‌س هه‌ر له‌وێدا ده‌چه‌قن و ئه‌مه‌ زۆر شێوازێکی نابه‌جێ و خراپه‌. به‌ڵام هۆیه‌که‌ی دیکه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ گه‌نجێکی گه‌لێ زیاتر له‌ بارێکی ناله‌باری ده‌روونیدا ده‌ژین.

ستیگ ئورووست‌فیورد به‌ڕێوه‌به‌ری به‌رزی سندووقی بیمه‌ی بێکاری (Försäkringskassan) ده‌ڵێ ئێمه‌ پێویسته‌ خۆمان کۆکه‌ینه‌وه‌ و وبه‌رنامه‌یه‌ک داڕێژین. ده‌ست بخه‌ینه‌ ناو ده‌ستی یه‌ک و کارێک ئه‌نجام بده‌ین. به‌ڵام ئاخۆ ئه‌و قسه‌یه‌ چییه‌؟ ده‌بێ چ بکردرێ؟

ئورووست‌فیورد ده‌ڵێ شوێنی زیاتری دیکه‌ بۆ دانی پاره‌ی کۆمه‌کی مووچه‌ (lönebidrag) دامه‌زرێن هه‌روه‌ها ئێمه‌ش چالاکانه‌تر یارمه‌تیی ئه‌و گه‌نجانه‌ بده‌ین و فێریان بکه‌ین که‌ چۆناوچۆن بکه‌ونه‌ ناو بازاڕی کاره‌وه‌.

به‌ڵام ئاخۆ پێویسته‌ له‌م پێناوه‌دا بڕیاری سیاسیش بدرێ؟ ستیگ ئورووست‌فیورد به‌ڕێوه‌به‌ری به‌رزی سندووقی بیمه‌ی بێکاری (Försäkringskassan) ده‌ڵێ من پێم وایه‌ که‌ ئێستا تۆپه‌که‌ له‌ زه‌ویی کاربه‌ده‌ستان دایه‌ و ئه‌وانن که‌ ده‌بێ بڕیار بده‌ن.

بنەمای ڕۆژنامەگەریی ئێمە لەسەر متمانە و بێلایەنییە. ڕادیۆی سوید لە ڕووی سیاسییەوە بێلایەنە. چ لە سیاسەت، ئایین، ئابووری، سوودی گشتی و چ بەرژەوەندیی تایبەتدا
Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".