ڕێژه‌ی منداڵانی هه‌ژار له‌ سوید زیادی کردووه‌

منداڵانی هه‌ژار له‌ سوید
5:48 min

به‌ گوێره‌ی ڕاپۆرتێکی ڕێکخراوی منداڵپارێزی (Rädda barnen)، له‌ سویددا ڕێژه‌ی ئه‌و منداڵانه‌ی له‌ هه‌ژاریدا ده‌ژین زیادی کردووه‌. زانیارییه‌کان که‌ هی ساڵی 2008ن باس له‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ نزیکه‌ی 220 هه‌زار منداڵ له‌و بنه‌ماڵانه‌دا ده‌ژین که‌ داهاتێکی گه‌لێ که‌میان هه‌یه‌ و پێویستییان به‌ کۆمه‌کی ئابووری بۆ خۆبه‌خێوکردن هه‌یه‌ (försörjningsstöd). ئه‌م ڕێژه‌یه‌ 11 و نیو له‌سه‌دی گشت منداڵانی سویده‌ و له‌ چاو ساڵی 2007، زێده‌بوونێک به‌ ڕێژه‌ی حه‌وت له‌ سه‌ر ده‌ له‌سه‌د نیشان ده‌دا.

ڕاپۆرتی ڕێکخراوی منداڵپاریزی (Rädda barnen)، له‌ ڕاگه‌یه‌نراوێکی چاپه‌مه‌نیدا ڕه‌خنه‌ له‌ سوید ده‌گرێ که‌ په‌یماننامه‌ی جیهانیی مافی منداڵان به‌ هیند ناگرێ و ده‌نووسێ ئه‌وه‌نده‌ی منداڵانی به‌ڕه‌گه‌ز بیانی ده‌گرێته‌وه‌، ئه‌وا نیوه‌ی ئه‌و منداڵانه‌ی ته‌نیا دایک یا باوکێکیان هه‌یه‌، یا خود دایکوباوکیان هه‌ردوو بیانین، له‌ هه‌ژاریدا ده‌ژین.

مه‌به‌ست له‌ هه‌ژاریش دیاره‌ به‌ پێودانگی ئه‌ورووپاییه‌ و نابێ له‌گه‌ڵ هی شوێنی دیکه‌دا به‌ هاوچه‌مک بگیرێ. ئێلیزابێت دالین (Elisabeth  Dahlin) سکرتێریی گشتیی ڕێکخراوی منداڵپارێزی (Rädda Barnen) :

ئێلیزابێت دالین ده‌ڵێ: "لێره‌دا باس له‌و بنه‌ماڵانه‌یه‌ که‌ ده‌ره‌قه‌تی ئه‌وه‌ نایه‌ن پاره‌ی گه‌شت و پیک‌نیکی منداڵه‌که‌یان بده‌ن‌، پاره‌ی چوونه‌ پێشانگایان بده‌ن، ناتوانن بچنه‌ فێرگه‌ی مووزیکی کۆمۆنه‌که‌یان و چالاکیی ده‌ره‌وه‌ی فێرگه‌ ئه‌نجام بده‌ن. باسی ئه‌و بنه‌ماڵانه‌یه‌ که‌ پێڵاوی زستانه‌ی منداڵه‌کانیان بۆ ناکڕدرێ نه‌ک ئه‌وانه‌ی ناتوانن دواترین جۆری موبایل یا جوانترین پۆشاکی جینیان بۆ بکڕن. به‌ڵکوو ئه‌و منداڵانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ که‌ ناتوانن تێر بخۆن. ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ له‌و منداڵانه‌ ده‌یبیسین."

هه‌ژاریی بنه‌ماڵه‌ خێزانداره‌کان به‌ واتای ئه‌وه‌یه‌ که‌ یا داهاتیان که‌مه‌ و به‌شی خه‌رجییه‌ پێویسته‌کانی ژیان ناکا وه‌کو کرێماڵ، خواردن، پۆشاک و چاوه‌دێری له‌ منداڵان، یا خود ئه‌و بنه‌ماڵانه‌ی کۆمه‌کی ئابووری بۆ خۆبه‌خێوکردن‌ (försörjningsstöd) وه‌رده‌گرن که‌ پێشتر پێیان ده‌گوت پاره‌ی سوسیال (socialbidrag). له‌ گوێن ڕێکخراوی منداڵپارێزیی سوید، ئه‌م جۆره‌ ژیانه‌‌ ده‌بێته‌ هۆی‌ په‌راوێزه‌یی کۆمه‌ڵگا و ئابووریی وڵات (ekonomiskt och socialt utanförskap).

جیاوازیی نێوان بنه‌ماڵه‌ خێزانداره‌ هه‌ژار و ده‌وڵه‌مه‌نده‌کان له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا زیادی کردووه‌ و زۆرترین جیاوازیش له‌ شاره‌ گه‌وره‌کاندا به‌رچاو ده‌که‌وێ. بۆ نموونه‌ هه‌ژاری له‌ تۆشلاندای‌ یۆتێبۆری، دوو له‌ سه‌ده‌ و له‌ گه‌ڕه‌کی بیانینشینی رووسنگۆردی مالموێ نزیکه‌ی 61 له‌سه‌د.

هه‌ژاری له‌ هه‌ر کۆمۆنه‌و کۆمۆنێکدا لێک جودایه‌. له‌ تێبی 3 له‌سه‌ده‌ و له‌ مالموێ 31 له‌سه‌د. ڕاپۆرته‌که‌ که‌ له ‌وه‌زعی ئابووریی بنه‌ماڵه‌ منداڵداره‌کانی کۆڵیوه‌ته‌وه، له‌ ساڵی 1991ه‌وه‌‌ تا 2008، به‌ ڕوونی باسی جیاوازیی نێوان بنه‌ماڵه‌ سویدییه‌کان و به‌ڕه‌گه‌زبیانییان ده‌کا و ده‌ڵێ هه‌ژاری‌ له‌ نێو بنه‌ماڵه‌ به‌ڕه‌گه‌زبیانییه‌کاندا پێنج به‌رامبه‌ر له‌ هی بنه‌ماڵه‌ سویدییه‌کان زیاتره‌.

له‌و بنه‌ماڵه‌ خێزاندارانه‌ی دایکوباوک کار ده‌که‌ن، باری ئابووری له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا به‌ ده‌رچووی باجی کار (jobbskatteavdrag) باشتر بووه‌ که‌چی ئه‌و بنه‌ماڵانه‌ی داکوباب بێکار بوون، باری ئابوورییه‌که‌یان خراپتر بووه‌. ماریا لارشۆن (Maria Larsson) وه‌زیری منداڵ و به‌ساڵاچوانی سوید له‌ حیزبی هاوپه‌یمانی ده‌سه‌ڵاتداری مه‌سیحییه‌ دیموکراته‌کان، دۆزینه‌وه‌ی کار وه‌ک ڕێچاره‌یه‌کی گرنگ بۆ داشکاندنی ڕێژه‌ی هه‌ژاری ده‌بینێ:

ـ "ئێمه‌ له‌ دڵه‌وه داوخوازی بنه‌بڕکردنی هه‌ژارین و ده‌شزانین که‌ ئه‌مه‌ ده‌بێ. ‌له‌ دوو ساڵی یه‌که‌می ده‌سه‌ڵاتی هاوپه‌یمانیی ئێمه‌دا، توانیومان بره‌و به‌ بازاڕ بده‌ین و ڕێژه‌ی منداڵانی هه‌ژار که‌م که‌ینه‌وه‌. ڕێژه‌ی ئه‌و بنه‌ماڵانه‌ش که‌م بوونه‌وه‌ که‌ کۆمه‌کی سوسیالیان وه‌رده‌گرت. ئه‌ویش به‌ په‌یداکردنی کار جێبه‌جێ ده‌بێ. باشترین ڕێگه‌ش بۆ چاره‌سه‌ریی هه‌ژاری، ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ پاره‌ی سوسیالوه‌رگرتنه‌وه‌ به‌ره‌و په‌یداکردنی کار و خۆبژیوی بگوازرێنه‌وه‌. ئا به‌م شێوه‌یه‌،‌ منداڵانیش له‌ هه‌ژاری ڕزگار ده‌کرێن."

ئێلیزابێت دالین سکرتێری گشتیی ڕێکخراوی منداڵپارێزی (Rädda Barnen) داوای ئه‌وه‌ ده‌کات له‌ سیاسه‌تمه‌داران زیاتر له‌ ڕابردووو بۆ که‌مکردنه‌وه‌ی هه‌ژاریی منداڵان خه‌بات بکه‌ن.

ـ " ئێمه‌ ده‌مانه‌وێ که‌ حوکوومه‌ت و په‌رله‌مان به‌رنامه‌یه‌ک له‌م پێناوه‌دا دانێن و ژیانی ئه‌و 220 هه‌زار منداڵه‌ بگۆڕن. بۆ ئه‌م ئامانجه‌ ده‌بێ کۆمۆنه‌کانیش هه‌ر وه‌ک په‌رله‌مان و حوکوومه‌ت، خاوه‌نی به‌رنامه‌یه‌ک بن. ئێمه‌ بۆمان ده‌رکه‌وتووه‌ که‌ لێکدانه‌وه‌ی کۆمۆنه‌کان له‌ سه‌ر نیازی منداڵان زۆر لێک جیایه‌. لابردنی خه‌رجی فێرگه‌کان ده‌توانێ خۆی یارمه‌رتیده‌ر بێت. دیاره‌ ئه‌مه‌ هه‌ژاری که‌م ناکاته‌وه‌ به‌ڵام دژوارییه‌کانیان له‌ سه‌ر هندک ده‌کاته‌وه‌."

بنەمای ڕۆژنامەگەریی ئێمە لەسەر متمانە و بێلایەنییە. ڕادیۆی سوید لە ڕووی سیاسییەوە بێلایەنە. چ لە سیاسەت، ئایین، ئابووری، سوودی گشتی و چ بەرژەوەندیی تایبەتدا
Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".