Ánde Somby
Ánde Somby mielas lea lávlla vuoste jietna dán dietálaš Meto ságastaddamii. Foto: SVT
Metoo-lávlla

Ánde Somby: Mávssolaš min kultuvrii ahte gávdnojit vuostejienat

7:20 min

Lars-jonas Johanssena Metoo-lávlla lea dagahan garra digáštallama Sámis. Dat lea hui ollugiid suhtadan muhto juoigi, musihkár ja vuosttas amanuensa juridihkas Romssa universitehtas mielas lea lávlla buorre.

- Mu mielas lea somá go dat lea diekkár provokatiiva lávlla, oainnat mis Sámis eai leamaš nu ollu diekkár debaterejeaddji dáidda. Dat áidna maid mun muittán lea gánske go Slincraze ráppalávllagis lei sáhka, ahte dat lei dahkan diekkár cealkaga masa buohkat eai liikon. Min sámi servodagas lea diet hástalussan ahte mis šaddá menddo ollu konsensus dáidda ja konsensus cealkagat, masa buohkat leat ovttaoaivilis. Dat lea mávssolaš min kultuvrii ja demokratiijai ahte doppe gávdnojit vuostejienat mat dáiddalaččat celket juoidá ja dan govas lea mu mielas Lars-Jonas Johanssona lávlla mávssolaš. 

Áddet go ahte lávlla lea suhttadan ollusiid: 

- Dan mun gal ádden go dat leat ollu dovddut čadnon dáid gažaldagaide go politihkka seksualeserejuvvo ja dat buktá liige dola olbmuid dovdduide ja dien láhkái leamaš dieđuge Metoo buorre lasátuššan daid politihkalaš ságastaddamiidda, muhto dat ii leat dat áidna ovdamearka gos politihka seksualiserejuvvo. Ruošša lea geavahan homofiillaid vuostá čohkket Ruošša fápmoelihta. Nu ahte dat lea nuppelágan seksualeseren politihkas. Ja Dat lea dieđusge báhkka dolla mii addá ollu engašemeantta ja olbmot suhttet ja šlundot maid muhtimat. 

Björn Rosenström lea Ruoŧa artista, mas leat hui roavva lávlagat, lea go erohus su teavsttain ja dán metoo lávlagis? 

- Dat orru leamen ahte dat gullá seamma tradišuvdnii diet lávlagat. Ja dat lea diekkár almmái olbmuid underground tradišuvdna. Gos maiddái lea ain boarrasat ovdamearkkat Ruoŧa viisalávlun árbevierus.    

Vealahago son nissoniid dáinna lávlagin?

- Mu mielas gal ii daga dan, mu mielas lea dat veahá vuoste jietna dán dieđalaš Metoo-ságastaddamii. Oainnat juohke fáttás, maiddái Metooa fáttás lea dat ahte jos dat šaddá menddo stuorra ja govda ja alla konsensus daid gažaldagaid birra. De daid gažaldagaid ii šat sáhte viidáseappot čuvgedit, nu ahte mu mielas die nu oppalaččat gehččojuvvon, dat ii daga dan. 

Ovdal go lávlugoahtá, de son dadjá "Ladies and gentlemen, I will proudly present en ny låt. Metoo lea dan namma. Feminista áhkut vissásit harcejit su dáinna, muhto das gal ii beroš Noice Makers rockár gal. " Naba jos dan ii livčče lohkan, livčče go dalle seamma ollu suhtadan? 

- Dát han lea diekkár punchline mii das lea álggus ja dat lea varra danin ahte oažžut fuomášumi dan su dáidaga birra ja dainna dat lihkostuvvá nu hirbmat bures, die nu ahte dat lea attention catcher ja dat deaivá daid engergiaid maid dat lea ohcamin. Nu ahte dien dáfus lea leamašan oalle suksesa diet. 

Dán lávlagis ii leat nu vearrás teaksta go Björn Rosenströmas, muhto manin suhtada?

- Dat dieđusge buktá dien hástalusa, mii lea min sámi servodagas, ahte mii leat unna álbmogaš ja mis lea dávjá konsensus min árvvuid ja áššiid guovdu. Muhto dat lea maiddái seammás ahte jos mis leat beare lávlagat mat eai suhttat geange. De dat mearkkaša ahte mii leat bánetis álbmot. Ahte mii eat oaivvil maidege mii die nu boktá engašemeantta. Nuppe beales lea fas dat hástalus ahte mii leat unna álbmogaš ja mii eat galggašii hárdit guđet guimmiideamet nu ahte mii eat ahte suhtat nu ollu ahte eat sáhte šat ovttas bargat. Ja de lea mis hástalus gávdnat šalddi dien guokte báktenjuni gaskkas. 

Lea go stuorát gáibádusat sámi artisttaide go oarjemáilmmi artisttaide?

- Dat han gártet stuorát gáibádusat dien dáfus go ahte mii leat unna álbmogaš mii dovddadat buohkat, nu ahte dieđusge mearkkaša árgabeaivve eallimis ahte mii šaddat gánske veahá eambo komforbma dáiddárin go eará servodaga dáiddárat ja danin dat lea nu buorre ahte gávdnojit dakkár dáiddárat mat veahá hástalit min sámi konformitehta.

 

Relaterat

Grunden i vår journalistik är trovärdighet och opartiskhet. Sveriges Radio och SVT är oberoende i förhållande till politiska, religiösa, ekonomiska, offentliga och privata särintressen.


Vuođđu min journalistihkas lea luohtehahttivuohta ja bealátkeahtesvuohta.Ruoŧa Rádio ja Ruoŧa TV leat sorjjasmeahttumat politihkalaš, oskkolaš, ruđalaš, almmolaš ja priváhta sierraberoštumiid ektui.


Läs mer om hur vi bedriver vårt arbete:
Loga eanet mo mii doaimmahat bargguideamet:

Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".