مقابله با سانسور رسانه ها در ایران

گزارش: طاهر جام برسنگ

در حالی که سرکوب خبری و سانسور اینترنت و کنترل بر موبایل و تلفن و سایر وسائل ارتباطی در ایران جریان دارد، طرفداران آزادی بیان در اینترنت و نیز ایرانیان معترض در خارج از کشور برای مقابله با اشکال مختلف سانسور از امکانات فنی و تکنولوژیک برای پخش اخبار و اطلاعات ناآرامی ها در ایران بهره میجویند.

در ابتدا تحلیلی کوتاه از وضعیت ناآرامی‌های ایران می‌شنویم از زبان دکتر مهرداد درویش‌پور جامعه‌شناس ایرانی دانشگاه استکهلم و از سازمانگران بخشی از اعتراضات ایرانیان در سوئد: (فایل صوتی را بشنوید!)

علاوه بر سرکوب‌های عریان بوسیلۀ نیروهای متعدد نظامی و شبه‌نظامی، سرکوب خبری و سانسور نیز از اهرم‌های قدرت و از جلوه‌های قدرت‌نمائی حاکمان جمهوری اسلامی پس از انتخابات بود. سه‌شنبۀ گذشته یعنی درست یک هفته پیش، از کار خبرگزاری‌های خارجی آشکارا جلوگیری شد. پیش از آن درست در روز انتخابات تردد پیامک‌های تلفنی یا اس ام اس، متوقف گردید. رهبر جمهوری اسلامی چنین شکلی از سانسور را تلویحا مورد تائید قرار داد. با اوج گرفتن اعتراضات مردم به آن چه تقلبات انتخاباتی‌اش می‌خوانند، اینترنت که همواره نقشی اساسی در خبررسانی ایفا کرده بود نیز مورد تهاجم قرار گرفت. اما از آنجائی که فیلتر و بلوکه کردن اینترنت در ایران مسئله‌ای تازه نبود، مردم برای مقابله با چنین سانسوری آمادگی داشتند. جوانان آشنا به اینترنت با استفاده از فیلترشکن، سرورهای پروکسی و پیام‌رسان‌های غیرقابل فیلتر، خبرها و اطلاعات مربوط به ناآرامی‌ها را به اشکال مختلف از طریق فایل‌های صوتی، تصویری و بریده‌های ویدئوئی بر سایت‌های پربینندۀ جهانی مخابره کردند.
در این میان جریان‌های جهانی معتقد به آزادی اخبار و اطلاعات بر اینترنت نیز همواره برای رفع سانسور از این رسانه می‌کوشند. برای نمونه اقدام سایت بحث‌برانگیز د پایرات بای The Pirate Bay را می‌توان نام برد که دست‌اندرکاران سوئدی‌اش به دلیل آنچه در دسترس قرار دادن فیلم و موزیک و فایل‌های کامپیوتری محاکمه شده‌اند و تولیدکنندگان بزرگ هالیوودی از آنها تقاضای مبلغ گزافی غرامت کرده‌اند، در راستای همبستگی با مردم ایران لینکی را برای آگاهی‌رسانی و دست‌یافت آسان به اطلاعات در سایت خود قرار داده است. علاوه بر این این سایت لگوی خود را در حمایت از اعتراضات مردم ایران بازسازی کرده و علاوه بر این که آن را به رنگ سبز در آورده، نام خود را از The Pirate Bay به The Persian Bay تغییر داده است. در همین زمینه کریستوفر کولنبری، از کوشندگان آزادی بیان بر اینترنت و دکتر در تئوری دانش از دانشگاه یوتبری هفتۀ گذشته با درج مقاله‌ای بر سایت پرخوانندۀ News mail از جمله نوشت:
وضعیت اینترنت در ایران بحرانی است، اما این بحران در مقایسه با وضعیت جهانی، چیز تازه­ای نیست. کشورهائی چون برمه، مصر، چین و تایلند؛ شماری از کشورهائی­اند که علاوه بر مسدود کردن اینترنت برای جلوگیری از بحث آزاد سیاسی بر نت و همچنین برای پیشگیری از هماهنگ کردن تظاهرات از این طریق، بر ارتباطات، نظارت شدید اعمال می­کنند.
موضوعی که غالبا در بحث کنترل و حریم شخصی، در غرب فراموش می­شود این که دفاع از آزادی بیان در برخی از کشورهای دیکتاتوری به قیمت جان تمام می­شود و با خطر مدام زندان و شکنجه همراه است.
کریستوفر کولنبری همچنین نوشت:
در حال حاضر در ایران سانسوری قوی بر اینترنت اعمال می­شود و به احتمال زیاد این رسانه تحت کنترل شدید امنیتی است. در عین حال خدماتی چون پست الکترونیک (ای­میل)، Twitter و Youtubeشاید برای انتشار اطلاعات به جهان و نیز برای سازمانگری اعتراضات در کشور، مهم­ترین وسیله باشند.
کولنبری با استناد به این موضوع که اینترنت رسانه‌ای جهانی است این نتیجه را می‌گیرد که مقابله با اعمال سانسور بر این رسانه نیز امری است جهانی. به عبارتی او معتقد است که در هر گوشۀ جهان که بر اینترنت اعمال سانسور شود، نیروهای طرفدار آزادی بیان و اکتیویست‌های اینترنتی، مؤظف به مقابله با چنین شکلی از سانسور هستند.
علاوه بر برخی از پایگاه‌های جهانی مقابله با سانسور اینترنتی، جوانان ایرانی نیز در خارج از کشور به اشکال مختلف با سانسور اینترنتی در افتاده‌اند. حنیف فرهمند مکرمی، دانشجوی ایرانی ساکن استکهلم یکی از آنهاست که در گفتگو با دسک خبری رادیو بین‌المللی سوئد می‌گوید:
کاری که ما می‌کنیم این است که از کامپیوترهامان به عنوان سرور پروکسی بهره برداری میکنیم. این کار آسانی است که با نصب یک برنامه یا نرم افزار کامپیوتر به سرور پاراکسی تبدیل می شود به این معنا که کسی دیگر مثلا از ایران به چنین کامپیوترهایی وصل می شود و از این طریق به شبکۀ جهانی اینترنت. گفتگوئی کامل‌تری با این دانشجوی ایرانی را به زبان فارسی فردا از پژواک خواهید شنید.
دکتر مهرداد درویش‌پور جامعه‌شناس ایرانی ساکن استکهلم دامن زدن به تظاهرات در خارج از کشور و کوشش برای انعکاس خبرهای آن در رسانه‌های خارجی را نیز کمکی مؤثر برای مقابله با سانسور خبر در داخل کشور می‌داند: (فایل صوتی را بشنوید!)

taher.jambarsang@sr.se