قادر عبدالله

قادر عبدالله، خالق «خانۀ مسجد» و «پیامبر» در سوئد

گزارش: طاهر جام برسنگ

حسین سجادی قائم­مقام فراهانی، که با نام قلمی «قادر عبدالله» می­شناسیمش، در سال ۱۹۵۴ در اراک زاده شد. در دورۀ دانشجوئی و پس از انقلاب در گروه زیرزمینی «سازمان چریک­های خلق ایران» فعال بوده و به عنوان خبرنگار و عضو هیئت تحریریه در نشریات این سازمان قلم زده است. پس از حملۀ نخست جمهوری اسلامی ایران به استان کردستان و سرکوب مبارزات کردها، قادر عبدالله به کردستان رفت تا از مسائل کردها بنویسد. حاصل این سفر کتابی شد به نام «کردها چه می­گویند؟» سرگذشت چاپ این کتاب مترادف بود با آفریده شدن نام مستعار قادر عبدالله برای «حسین سجادی قائم­مقام فراهانی». از آن پس کارهای ادبی و نوشتاری حسین سجادی قائم­مقام فراهانی به این نام چاپ و منتشر شد. او پس از گریز از ایران در ترکیه در نتیجۀ مسائلی (که در مصاحبه آن را بازگو می­کند و شما می­توانید آن را در فایل صوتی پیوست بشنوید) دست از سیاست شست و از آن پس نیروی خود را صرف آفرینش ادبی کرد.

با پناهنده شدن شروع به فراگیری و از آن پس نوشتن به زبان هلندی کرد. خود او نوشتن به زبان هلندی را نوعی آزادی می­داند که در پناه آن می­تواند بی وحشت از چیزی آن چه در ذهن دارد را بر کاغذ بیاورد. قادر عبدالله در گفتگوئی با پژواک می­گوید که از سال ۱۹۸۹ شروع به نوشتن به زبان هلندی کرده است. او مجموعا ۱۴ کتاب به زبان هلندی منتشر کرده است که از آن میان می­توان به ترجمۀ «قرآن» به زبان هلندی اشاره کرد. قادر عبدالله با کتاب «خانۀ مسجد» که به سوئدی Huset vid moskén عنوان گرفته به اشتهار جهانی رسید. این کتاب پس از هلندی به انگلیسی و ۲۷ زبان دیگر منتشر شد. داستان این رمان در اواخر دهۀ ۱۳۴۰ و اوایل دهۀ ۵۰ در زنجان می­گذرد. قادر عبدالله با تعریف سرگذشت آقاجان، امام درگذشتۀ مسجد، امام تازۀ آن، زینت خانم و دیگر شخصیت­های رمان، از طرفی فضای آزاد ایران آن زمان که در آن مسجد و میخانه در شهر وجود دارد و رهگذر به انتخاب خود به هر جا که بخواهد می­رود؛ را توصیف می­کند. سینمای شهر را می­نویسد و کفر در آمدۀ واعظ شهر را از وجود این خانۀ فساد. این کتاب در سال ۲۰۰۸ به سوئدی ترجمه و توسط انتشارات نورشتدت Norstedts به چاپ رسید. قادر عبدالله خود، این رمان را کنکاش انسان ایرانی برای شناخت خود و برای تحلیل حوادث می­داند که در عین حال رمان انسان ایرانی در تبعید است. او می­گوید «خانۀ مسجد» در واقع هنر انسان ایرانی در فضای آزاد است.
قادر عبدالله در گفتگو با پژواک می­گوید: «در نوشتن به زبانی دیگر یک سری ارزش­های زیبای فرهنگ ایرانی خود را نمودار می­کند که نویسندگان بومی هیچ وقت چنین تجربه­ای را نمی­توانند بدست آورند.»
آخرین رمان قادر عبدالله که به تازگی به سوئدی منتشر شده، پیامبر یا به عنوان سوئدی آن Sändebudet نام دارد که قادر عبدالله در آن جستجوئی می­کند در زندگی پیامبر مسلمانان محمد. داستان زندگی محمد در این رمان از زبان کاتب وحی، زید شرح داده می­شود. زید این رمان هم ترکیبی است از «زید»ی که پسرخواندۀ پیامبر است و زیدی که یکی از کاتبان وحی بود. قادر عبدالله می­گوید  در این جستجو می­خواستم چهرۀ واقعی و انسانی محمد را که مثل دیگران انسان است، زیباست، به زن­ها نظر دارد، میخورد، می­آشامد، پیر می­شود، بیمار می­شود و در نهایت می­میرد را پیدا کنم.
قادر عبدالله در مورد این رمان خود می­گوید: «وقتی که مثلا محمد را در زبانی دیگر مورد کنکاش قرار می­دهم متوجه می­شوم آن چه که از محمد تا به حال به من داده­اند دروغین است. وقتی آن را در زبان دیگر می­نویسی به محمدی می­رسی که جوان بوده، یک محمد که شاعر بوده، یک محمد که عاشق می­شه، یک محمد که حواسش هست بره مثلا شوهر خدیجه بشه، محمدی که پدر میشه، محمدی که رهبر میشه، محمدی که از زنای جوون خوشش میاد، محمدی که دست به دیکتاتوری میزنه، محمدی که دست به جنایت میزنه، محمدی که دست به کارهای زیبا می­زنه...»
قادر عبدالله اضافه می­کند دیدن و خواندن محمد پر از زیبائی­هائی است که ما هیچ وقت نفهمیدیم. ما چون فرصت و آزادی نداشتیم نتوانستیم این زیبائی­ها را درک کنیم.
قادر عبدالله می­گوید شاید دوستان من تعجب کنند وقتی بشنوند که من ترجمۀ تازه­ای از قرآن کرده­ام. او ادامه می­دهد با نگاه به قرآن من آنقدر به حافظ نزدیک شدم که انگار دارم با او زندگی می­کنم.
قادر عبدالله می­گوید در دهه­های اخیر مسلمانان زیادی با عقبۀ اسلامی وارد اروپا شده­اند. ناآشنائی مردم اروپا با این فرهنگ همراه با مثلا عملیات تروریستی یازده سپتامبر باعث وحشت­زدگی آنها شده است.  ما باید بپذیریم که چنین ترسی در اروپا وجود دارد. کار نویسندۀ مهاجر این است که با توضیح و آشنا کردن، باعث از بین بردن این ترس برای جامعۀ میزبان شود.

قادر عبدالله که پس از سفرهائی به نروژ و دانمارک اکنون به دعوت ناشر سوئدی خود در استکهلم بسر می برد روز گذشته، چهارشنبه هفده فوریه در خانۀ فرهنگ این شهر با خوانندگان خود سخن گفت. این جلسه به زبان انگلیسی برگزار شد. 
ساعت ۱۸ امروز پنجشنبه ۱۸ فوریه قادر عبدالله در ABF مرکزی استکهلم واقع در Svearvägen در یک جلسه به زبان فارسی سخن خواهد گفت.

taher.jambarsang@sr.se

پایه و اساس کار ما در رادیوی سویدن خبرنگاری معتبر و بی طرفانه است. رادیوی سویدن یک رسانه غیر وابسته از نظر سیاسی، مذهبی و اقتصادی است که درجهت منافع هیچ نهاد عامه ویا فرد مستقل فعالیت نمی‌کند.
Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".