وضع قوانین برای حفظ و اشاعۀ زبان

گزارش: طاهر جام برسنگ

از اول ماه جولای ۲۰۰۹ قانونی در سوئد به اجرا گذاشته شد که به موجب آن موقعیت زبان سوئدی به عنوان زبان رسمی کشور مستحکم شد و از ابتدای ماه ژانویۀ سال جاری قانون دیگری برای حمایت از ۵ زبان اقلیت­های قومی این سرزمین به مرحلۀ اجرا در آمد.
این پنج زبان عبارتند از زبان­های فنلاندی، مین­کئلی Meänkieli (زبان فنلاندی تورنه­دال)، زبان سامه­ها، رومانی چیب و جیدیش (زبان کلیمی­های اروپا).

اما ضرورت وجودی قانونی که زبان سوئدی را زبان رسمی کشور می­داند چیست؟ آن هم زمانی که چنین امری طبیعی به نظر می­رسد. لنا اکبری Lena Ekberg رئیس شورای زبان سوئد در این مورد می­گوید:
«دلیلش این است که در سوئد موقعیت زبان­ها تقریبا پیچیده است. ما زبان­های مادری فراوانی در این کشور داریم. از این گذشته ما دارای زبانی هستیم که به دلیل سنت طولانی تاریخی در این کشور و همزمان خطرهای موجود برای این زبان، نیاز به حفاظت ویژه دارد.»
لنا اکبری می­افزاید:
 «به این­ها باید همۀ زبان­های مهاجرین را افزود و همچنین زبان انگلیسی را که که در جامعه موقعیتی خاص دارد و در حوزه­هائی چون پژوهش، صنعت و اقتصاد در حال گسترش است.»
با دلایلی که ذکر شد، اهمیت وجود قانونی برای مراقبت از زبان روشن می­شود. یک میلیون نفر از جمعیت کمی بیش از ۹ میلیون نفری سوئد، ریشه در کشورهای دیگر دارند و این یک میلیون روی­هم رفته به ۱۵۰ زبان مختلف تکلم می­کنند.
بر اساس قوانین مربوط به زبان هر کسی حق این را دارد که از زبان مادریش استفاده و در اشاعۀ آن بکوشد.
از آغاز سال جدید یعنی اول ژانویه ۲۰۱۰ قانون جدیدی برای حفظ و اشاعۀ ۵ زبان عمدۀ اقلیت­های سوئد به اجرا در آمد.
در کمون­هائی که زبان­های فنلاندی، مین­کئلی و سامی، تکلم می­شوند، دایره­های دولتی برای حفظ و اشاعۀ این زبان­ها وجود دارد. گروۀ زبانی رمی­های یا کولی­ها در این حوزه قرار ندارد. پس این پرسش پیش می­آید که قوانین جدید زبان که از آغاز سال جاری به اجرا گذاشته شده چه تأثیری بر زبان رمی­های سوئد دارد. کیسا سورینن شال Kaisa Syrjänen Schaal دبیر دپارتمان هم­پیوستگی و برابری به این پرسش پاسخ می­دهد:
«نخست این که قواعدی وجود دارد که شامل هر پنج زبان گروه­های اقلیت قومی می­شود. قواعدی که صراحت دارد بر لزوم پخش اطلاعات و اختیارات و مسئولیت­ها. این قواعد زبان رمی­ها را هم شامل می­شود. قواعد دیگری نیز بر مشورت نهادها با اقلیت­های ملی تصریح دارد.»
دبیر دپارتمان هم­پیوستگی و برابری می­افزاید:
«گذشته از این در مورد مسئولیت کمون­ها در حفظ و اشاعۀ زبان­های اقلیت قومی نیز قواعد ویژه­ای موجود است که شامل تمامی زبان­های اقلیت و از آن میان رمانی چیب می­شود.»
قوانین زبان بر حفظ و اشاعۀ آنها صراحت دارند. اما این قوانین در عمل چه مفهومی دارند. دبیر دایرۀ هم­پیوستگی و برابری:
پاسخ کیسا سورینن شال این است که: «این قوانین شامل فعالیت­های روزانۀ کمون­ها مثلا در زمینۀ تصمیم­گیری در مورد مسائل مدارس و میزان آموزش زبان مادری می­شود. می­توان در میزان سرمایه­گذاری بر مسائل فرهنگی برای مثال در مورد کتابخانه­ها بکار آیند. برای تهیه کتاب به زبان اقلیت­های قومی برای کتابخانه­ها. یا در مورد سرمایه­گذاری­های فرهنگی در کمون­هائی که اقلیت­های قومی زندگی می­کنند، به این قوانین مراجعه می­شود.»
برای آموزش کودکانی که ریشه در یکی از این ۵ اقلیت قومی دارند دولت در سال جاری سرمایه­گذاری بیشتری می­کند. علاوه بر این بودجۀ کافی برای استفاده در حوزۀ حفظ و احیاء زبان­ها وجود دارد. توضیحات بیشتر از کیسا سورنین شال، دبیر دپارتمان هم­پیوستگی و برابری:
«از اول ماه مارس، یعنی از امروز، بودجه­ای ویژۀ احیاء زبان­ها وجود دارد که سوی سازمان­ها و افرادی که در این زمینه فعالند می­توانند چنین بودجه­ای را درخواست کنند. امسال میزان این بودجه سه میلیون و چهارصد هزار کرون است که می­توان از آن در حوزه­های زبانی چون زبان رومانی چیب استفاده کرد. بنابراین اگر کسی باشد که پروژه­ای برای تقویت زبان رومانی چیب داشته باشد به نظر من باید از اول ماه مارس درخواست بودجه کند.»

taher.jambarsang@sr.se

پایه و اساس کار ما در رادیوی سویدن خبرنگاری معتبر و بی طرفانه است. رادیوی سویدن یک رسانه غیر وابسته از نظر سیاسی، مذهبی و اقتصادی است که درجهت منافع هیچ نهاد عامه ویا فرد مستقل فعالیت نمی‌کند.
Du hittar dina sparade avsnitt i menyn under "Min lista".