سویدن در سالی که گذشت

20 min

مروری بر رویدادهای مهم سال ٢٠١٠ سویدن در حوزه­های سیاسی، اقتصادی، مهاجران و سیاست سویدن در قبال افغانستان و چند اتفاق دیگر

********

برف و آتشفشان هردو مشکل آفرین شدند

سالی که آخرین روزهایش را پشت سر می­گذاریم با بارش برف سنگین و یخبندان آغاز شد. عناوین رسانه ها در شروع و ختم سال از سردی و ریکارد جدید دمای پائین سخن می گفتند. با سرمای شدیدی که در بسیاری از نقاط کشور جریان داشت،  زمستان امسال سردترین زمستان از قرن هیجدهم به این سواست. سرمای شدید زمستان در دو سال اخیر مشکلات زیادی را برای مسافرین قطار در نقاط وسیعی از کشور به بار آورد. صدها هزار مسافر دچار خسارت شدند. مسافری - یوران دو ریر Göran du Rier  - که در تاریخ ٢٢ فبروری سال جاری قصد داشت از استکهلم به شهر اوره Åre برود، به بخش خبری رادیو سویدن گفت: «قرار بود ساعت چهار و نیم بامداد امروز قطارما حرکت کند اما این حرکت در ابتدا سه و نیم ساعت به تعویق افتاد اما بعد فهمیدیم که این قطار را از دور خارج کرده­اند، ناچار شدیم وسایل خود را ازقطار بیرون کنیم و چشم به راه قطار دیگری باشیم. اما دیگر امید خود را از دست دادیم.»
سرمایی که در آغاز سال باعث فلج شدن ترافیک شد دوباره در ٩ نوامبر رفت و آمد وسایل نقلیه را دستخوش اختلال کرد و این بار در نواحی مرکزی سویدن. ادارۀ کل ترافیک سویدن Trafikverket به این سبب مجبور شد نزدیک به نیم میلیارد کرون از بودجۀ سال آیندۀ خود را برای عادی کردن تردد وسائل نقلیۀ عمومی و مقابله با ریزش برف و سرمای شدید، پیشاپیش به مصرف برساند. با وجود این همه سرمایه گذاری ها مسافرین به مشکلات بی سابقه ای در مسافرت شان به خانه برای تجلیل کریسمس رو به رو شدند.


زمستان سخت سال گذشته بازگشته است. هواشناسان می گویند که باد های سرد از مناطق قطبی بالای سویدن می وزند. کارشناسان هوا آنرا nordatlantisk oscillation   یا نوسان اطلس شمالی می نامند، نمی توان دانست که چه زمانی این باد ها جهت خود را تغییر خواهند داد.
مردم سویدن و اروپا در نیمه اول سال نیز مشکلاتی را در سفر های خود در داخل و خارج اروپا تجربه کردند. ولی در آن زمان مسئله سردی و یخبندان نبود، این بار فوران اتشفشان با عث اخلال پرواز ها شد. ابر های خاکستر که ناشی از فوران آتشفشان در منطقه Eyjafjallajökull در ایسلند بود، مشکلاتی را برای ترافنک هوایی به بار آورد.
در واقعیت آتشفشان در ماه مارچ شروع  شده بود، ولی در اواسط ماه اپریل آتشفشان های زیر بخچال های طبیعی نیز فوران کردند. یکجا شدن گدازه های آتشفشان با آب های ذوب شده یخچال ها موجب فوران گاز و خاکستر در هوا شد. در ابر هاییکه از خاکستر تشکیل شده بودند، یک نوع ذرات میکروسکوبی شیشه ای به وجود آمده بود. این ذرات کوچک برای توربین های طیاره و حتی تجهیزات دیگر هواپیما خطرناک بودند. به همین خاطر برای چند روز پرواز های داخل اروپا متوقف شدند و صد ها هزار مسافر دچار مشکل شدند.

********

 بامب گذاری انتحاری در استکهلم

اولین بامبگذاری انتحاری در تاریخ سویدن به روز شنبه یازدهم دسمبر در مرکز استکهلم اتفاق افتاد. در ابتدا ساعت ١٦ و ٥٠ یک موتر منفجر شد و بعد از ده دقیقه انفجار دیگری رخ داد. در پیامی که مرد انتحاری به دفتر پلیس امنیتی و ت، ت فرستاده بود از حضور سربازان سویدن در افغانستان و خآموشی سویدن در برابر نقاشی های لارش ویلکس از حضرت محمد نام برده است.
این انفجار ها که در منطقه پر جمعیت استکهلم رخ داد، تلفات جانی نداشت ولی دو نفر زخمی شدند. این رویداد در رسانه های جهان به طور گسترده ای بازتاب یافت ولی محافظه کاری دولت سویدن و پلیس امنیتی در آگاه ساختن مردم از جزئیات این رویداد مورد انتقاد قرار گرفت.
تیمور عبدالوهاب العبدالی که عراقی تبار بود و در سویدن بزرگ شده بود. وی تحصیلات خود را در لوتن انگلند به پایان رسانده بود. گفته می شود که وی در لوتن مسلمان بنیادگرا شد. جامعه مسلمان سویدن این عمل انتحاری را تقبیح کردند و تظاهرات صلح آمیزی را در شهر های بزرگ سویدن به راه انداختند.

********

انتخابات امسال حزب دموکرات های سویدن را به پارلمان راه داد

سالی که در آخرین روزهایش هستیم، سال انتخابات عمومی سویدن بود. در واقع این انتخابات مهمترین رویداد سیاسی سال بود. ائتلاف احزاب بورژوائی مرکب از چهار حزب مودرات­ها، لیبرال مردم، مرکز و دموکرات مسیحی در انتخابات ١٩ سپتمبر موفق شدند برای دومین دورۀ پیاپی در این انتخابات به پیروزی برسند. و این موضوع جدیدی در تاریخ سیاست سویدن است. احزاب ائتلاف بورژوائی اما، با وجود پیروزی با بدست آوردن ١٧٣ کرسی پارلمان، نتوانستند اکثریت مطلق را کسب کنند، چرا که حزبی خارج از دو بلوک رقیب موفق به ورود به پارلمان شد. این حزب، حزب دست راستی دموکرات­های سویدن است که با احراز ٥ اشاریه ٧ در صد (۵ و ٧ دهم درصد) از کل آراء به پارلمان سویدن راه یافت. رهبر حزب دموکرات سویدن، جیمی اوکیسون، خوشحالی موفقیت خود را چنین بیان کرد:
«غرق در افکار ام و دشوار است که رشتۀ افکارم را جمع کنم. ما امروز با هم تاریخ سیاسی را نوشتیم. به نظر من این عالی است.»
شادیِ جیمی اُوکیسون رهبر حزب دموکرات­های سویدن، با موضع­گیری فریدریک رینفلد، رهبر حزب مودرات­ها پاسخ گرفت. او همان شب اعلام نتایج انتخابات گفت:
«من به اتفاق دوستان ائتلاف ام در این مورد که با این وضعیت ناروشن چه موضعی را اتخاذ کنیم، شفاف بوده­ایم. آنچه قبلاُ اعلام کرده­ام همچنان معتبر است، ما با حزب دموکرات­های سویدن همکاری نخواهیم کرد و به این حزب وابسته نخواهیم شد.»
مونا سلین، رهبر حزب سوسیال دموکرات،­ نیز در مورد راه­یابی حزب دموکرات­های سویدن به پارلمان گفت:
«در گوشه و کنار کشور مردم بسیاری هستند که از ورود یک حزب بیگانه­ ستیز به پارلمان وحشت کرده­اند. اکنون مسئولیت بالائی داریم که مراقب باشیم تا این حزب هرگز نتواند بر سیاست سویدن تأثیر بگذارد.»
انتخابات پارلمان سویدن که موفقیتی بود برای احزاب ائتلاف بورژوائی و همچنین حزب دست راستی دموکرات­های سویدن، برای احزاب همکار سرخ و سبز یعنی سه حزب سوسیال ­دموکرات، چپ و محیط زیست ناکامی بزرگی بود. این ناکامی برای حزب سوسیال دموکرات تا آن حد سنگین بود که مونا سلین، رهبر این حزب، بعد از گذشت کمتر از دو ماه از برگزاری انتخابات مجبور به استعفا از مقام خود شد. باوجودیکه وی در شب انتخابات گفته بود که هیچ برنامه ای برای کناره گیری ندارد.


حزب سوسیال دموکرات در این انتخابات با احراز ٣٠ اشاریه ٧ در صد (٣٠ و ٧ دهم درصد) از کل آراء، به بدترین نتیجۀ انتخاباتی خود از سال ١٩١٤ تا کنون دست یافت. رهبران این حزب به عنوان پاسخ به این ناکامی کمسیونی را تشکیل دادند تا نتیجه رای آوردن کم در انتخابات را تحلیل و تجزیه کند و راه بهتر را برای آینده نشان دهد. کمسیون بحران حزب سوسیال دموکرات به این نتیجه رسید که محتوای بودجه پیشنهادی احزاب سبزوسرخ در بهار سال جاری در باختن انتخابات نقش داشته است. همچنین کمبود پیشنهاد ریفورم با عث آن شد تا توجه بیشتر رای دهنده گان به پیشنهاد افزایش مالیات جلب شود. به همکاری با احزاب چپ و محیط زیست نیز به عنوان یکی از دلایل شکست حزب سوسیال دموکرات اشاره شده است.

********

بهبودی اقتصاد سویدن بدون اثر گداری بالای میزان بیکاری

 در پی بحران جهانی اقتصادی سال­های ٢٠٠٨ و ٢٠٠٩، اقتصاد سویدن در سال ٢٠١٠ رمق خود را باز یافت و سودآوری اقتصادی به ویژه در بخش صادرات و شرکت­های تجاری قابل ملاحظه بود. با این حال نرخ بیکاری در این سال همچنان بالا بود. آندرش بوری، وزیر دارائی سویدن، در ماه آگست امسال و در مبارزات انتخاباتی با رضایت گفت: «اکنون شاهد رشد بالای اقتصاد سویدن هستیم.» این رشد اقتصادی در سه ماهۀ سوم سال به بالاترین میزان خود و رقم ٦ اشاریه ٩ در صد (۶ و ٩ دهم درصد) رسید. رشد اقتصادی سویدن در سال ٢٠١٠ به ٥ درصد می رسد و انتظار می رود که این رشد در سال پبش رو به ٣ اشاریه ٥ در صد برسد.
به گفتۀ کارشناسان علت اینکه سویدن نسبت به بقیۀ کشورهای اروپائی توانست با موفقیت بیشتری بحران­های عمومی اقتصادی را پشت سر بگذارد، تدوین مقررات مربوط به بودجه در دهۀ ١٩٩٠ است. این مقررات طوری اند که اجازۀ اجرای ریفورم­هایی که تأمین اقتصادی ندارند، را نمی­دهد.
بانک مرکزی به بالابردن نرخ بهره آغاز کرده است که پیش بینی می شود در سال آینده نیز ادامه خواهد یافت. بالارفتن نرخ بهره به مفهوم ازدیاد بهره وام های مسکن برای خانواده ها است.
با وجود رشد اقتصادی نرخ بیکاری، همان طوری که پیشتر گفته شد، همچنان در سطح بالا و برابر با ٨ درصد باقی ماند. این در حالی است که شمار موقعیت­های کاری در کشور افزوده شده است. بر اساس شکوفایی اقتصادی، بنابر پیش­بینی ادارۀ کاریابی سویدن، میزان بیکاری در سال پیش رو نیز تغییر محسوسی نخواهد کرد.
شرکت های موتر سازی ساب و والو در طول سال جاری صاحب مالکین جدیدی شدند. شرکت موتر سازی ساب که مدت طولانی ای مربوط به جنرال موتورز امریکایی بود نزد شرکت موتر سازی ورزشی هالندی سپایکر افتاد. باوجودیکه تعداد زیادی دراز مدت بودن هدف شرکت سپایکر را زیر سوال بردند، ولی در حال حاضر تولید ساب و امکانات شغلی در این شرکت نجات یافتند.
شرکت والو که متعلق به شرکت فورد بود به دست چینی ها افتاد. شرکت جیلی با پرداخت ١٣ میلیارد کرون به عنوان مالک اصلی والو و چندین شرکت دیگر چینی سهامداران این شرکت شدند.

********

 شرایط سخت تر در پیوند های خانواده گی مهاجرین

در زمینۀ مهاجران، مهمترین بحث سال ٢٠١٠ مسئلۀ مهاجرت به واسطۀ پیوندهای خانوادگی بود. به موجب قوانینی که از تاریخ ١۵ آپریل سال جاری به اجرا گذاشته شد، کسانی که در سویدن دارای اقامت هستند در صورتی می­توانند خویشاوندان درجۀ یک، مثلا همسر خود را به این کشور بیاورند که نشان دهند از درآمدی برخوردارند که کفاف تأمین زندگی آن ­ها را می­کند. از این گذشته داشتن مسکن با استندرد و اندازه کافی نیز پیش شرط ضروری برای چنین افراد است.
این قوانین بنابر روشن نبودن جزئیات آن مورد انتقاد زیادی قرار گرفت. به طور نمونه هدف از به انداره کافی بزرگ بودن و استندرد بودن مسکن چیست. اجرای قوانین مربوط به تآمین معیشت ها یا försörjningskrav شدیدآ از سوی احزاب دموکرات مسیحی و لیبرال مردم مورد انتقاد قرار گرفت. این انتقاد ها با عث شد که در حال حاضر در مواردی استثنا قایل شوند. فامیل های اولاد دار، مهاجرین و کسانی که ویزه دایمی دارند و مدت چهار سال در سویدن زندگی کرده اند شامل قوانین försörjningskrav نمی شوند.

********

 سویدن در افغانستان

 در طول سال ٢٠١٠ سربازان نیروی صلح سویدن در افغانستان ٧٠ بار در نبرد رو به رو شده اند. بر اساس گزارش وزارت دفاع، در سالی که گذشت سه سرباز سویدنی و یک ترجمان افغان شان در مزارشریف کشته شده اند. در حالی که تخمین زده می شود که ١٥ تن از مخالفین جان خود را از دست داده اند.
وزارت دفاع اضافه می کند که هیج نشانه ای برای بهبودی وضعیت در سال ٢٠١١ در افغانستان وجود ندارد. برخلاف احتمال زیاد می رود که روند اوضاع بدتر شود. با وجود این همه ائتلاف بورژوایی با توافق احزاب سوسیال دموکرات و محیط زیست تصمیم گرفتند که سربازان سویدنی در افغانستان بمانند.
نخست وزیر سویدن، فریدریک ریند فیلد، بیان داشت که ما این همکاری را انتقال مالکیت به خود افغان ها می نامیم. به نیروهای امنیتی، قضایی و رهبری غیر نظامی
پیتر ایرکسان، سخنگوی حزب محیط زیست، ادامه همکاری سویدن در افغانتسان را در یک مرحله دیگری می بیند، مرحله جدید و استراتیژی جدید که همکاری ها بیشتر روی کمک های بشری می چرخند. این توافقات بدان معتی است که سویدن تلاش خواهد کرد تا آخر سال ٢٠١٤ هیچ نیروی جنگی در افغانستان نداشته باشد. در عوض سربازان نیروهای نظامی و پلیس افغانستان را آموزش خواهند داد.

********

 ویکی لیکس: سیاست سویدن در برابر افغانستان و ایران

 انتشار هزاران گزارش محرمانه جنگ امریکا و کشور های متحداش در افغانستان در سایت اینترنتی ویکی لیکس و همچنین افشای روابط دیپلوماسی میان سویدن و امریکا، از جمله رویداد هایست که بحث های زیادی را در مورد سیاست گذاری های امریکا در جهان را برانگیخت. در اسناد منتشر شده آمده است که امریکا بالای سویدن فشار آورده است تا علاقمندی خود را نسبت به افغانستان بیشتر کند. در گزارشی از سال ٢٠٠٩ از سفارت امریکا در استکهلم آمده است که ماه سپتمبر بهترین زمان برای افزایش فشار ها بالای سویدن است.  وزارت های دفاع و خارجه سویدن روی پیشنهاد های خود به پارلمان کار می کنند. بعد از ارائه پیشنهاد ها به پارلمان دیگر دیر خواهد شد. بعد از آوردن فشار های امریکا، تعداد سربازان سویدنی در افغانستان افزایش یافت و پبش بینی می شود که هزینه حضور سربازان سویدن در افغانستان در سال جاری به یک و نیم میلیارد کرون برسد، یک افزایش پنجاه درصدی در مقایسه با سال گذشته.
براساس اسناد منتشر شده در ویکی لیکس، سویدن باید دربرابر جمهوری اسلامی ایران سختگیری بیشتری نشان دهد. به نوشته روزنامه داگنس نیهیتر این موضوع یکی از مهمترین اهداف ایالات متحده آمریکا در سویدن درسال های اخیر بوده است. این موضوع دراسناد محرمانه ای که سایت ویکی لیکس از وزارت امورخارجه آمریکا به دست آورده و منتشر کرده، نشان داده شده است. آمریکا همچنین از سویدن خواسته است تا در مورد مسایل حساس در برابر ایران با امریکا هم نظر باشد. آمریکا نسبت به وجود جاسوس های ایرانی در سویدن نیز هشدار داده است.
در اینجا بی ربط نخواهد بود که اضافه کنیم: سفر یک هیات پارلمانی جمهوری اسلامی به سویدن در اوایل ماه نوامبر از جمله خبر هایی بود که عکس العمل های منفی گسترده ای را در رسانه های سویدنی و فارسی زبان این کشور موجب شد. برخی از تشکل های سیاسی و افراد غیر حزبی ایرانی علاوه بر بر گزاری تظاهرات اعتراضی تلاش می کردند که در محل های بازدید هیات ایرانی حضور یافته و اعتراضات خود را به این سفر نشان دهند. فریدیک ملم از حزب لیبرال مردم از جمله معترضان به این سفر بود و از حزب خود و بقیه احزاب پارلمانی خواستار بای کوت دیدار با این هیات شد.

********

 پیشروی مقامات قضایی در مسئله رشوه گیری های کمون یوتبوری

 در سال جاری بزرگترین مورد رشوه گیری در یوتبوری افشا شد. برنامه تلویزیونی اوپدراگ گرانسکنیگ و روزنامه یوتبوری از سوظن در برابر رشوه گیری کارمندان کمون پرده برداشتند. بعد از آن تحقیقات شروع شد. موارد رشوه گیری از ده سال پیش تا اپریل سال جاری اتفاق افتاده است. این رشوه خوری ها شامل دعوت به سفر از طرف شرکت های ساختمانی و پرداهت بل ها برای اجرای کار هاییکه هرگز انجام نشده اند، می شوند.
در ماه جنوری سال آینده اولین مورد اتهام مربوط به این مسئله در یوتبوری صادر خواهد شد. در حال حاضر ١٨ نفر مظنون به دست داشتن در مسئله رشوه گیری و رشوه پردازی هستند. ولی این تعداد با گذشت زمان بیشتر خواهد شد.

********

 دستگیری مظنونان به قتل و جنایت

 در اوایل ماه نوامبر، بالاخره مردی که مظنون به تیراندازی ها در شهر ملمو است، دستگیر شد. در ملمو چندین تیراندازی اتفاق افتاد که هدف آن روشن نبود. ولی وجه مشترکی که در تمام این تیراندازی ها وجود داشت، نشانه گیری افراد خارجی و مهاجر تبار بود. 
در اکتوبر سال ٢٠٠٩ یک زن جوان در اثر تیراندازی کشته شد و مرد همراه اش مجروح شد. قتل سال گذشته و یک مورد اقدام به قتل و شش مورد دیگر اقدام به قتل در نوامبر سال جاری، با عث دستگیری مرد ٣٨ ساله مظنون شد.
در اواخر ماه مارچ سال جاری گفتگو میان یک مرد ٢٤ ساله و یک زوج مسن در پارکنگی در لندس کرونه منجر به افتادن زن مسن به روی زمین شد که دو روز بعد درگذشت. این اتفاقی بود که واکنش تعداد زیادی از مردم را بر انگیخت که به برگزاری تظاهرات انجامید. مرد جوان از طرف محکمه تجدید نظر محکوم به دوسال زندان و پرداخت غرامت بالغ به ٥٠٠٠٠ کرون شد.
در ماه جنوری سال روان پلیس متقاعد (بازنشسته) ٦٤ ساله - یوران لیندبری – در یک پمپ بنزین واقع در فالون مظنون به چندین جنایت جنسی دستگیر شد.
یوران لیندبری چندین سال رئیس دانشگاه پلیس بود و علاقمند دیرین مساوات. وی سخنرانی های متعددی در مورد ظلم و ستم و خشونت در برابر زنان داشت. ولی اکنون یوران لیندبری متهم به ٢٣ مورد مختلف جرایم جنسی شده است. وی در ماه نوامبر از طرف محکمه تجدید نظر به شش سال حبس محکوم شد.
سه مسئول سایت اینترنتی پایروت بی، در آخر ماه نوامبر به حبس میان چهار تا ده ماه محکوم شدند. مبلغ جبران خسارت ٤٦ میلیون کرون از طرف محکمه تجدید نظر تعیین شد. آن ها به جرم آسان ساختن کاپی کردن فلم و موسیقی برای مردم از طریق اینترنت و بدون پرداخت پول شده اند.

********

 کاروان بشردوستانه به سوید غزه

 در ماه می شش کشتی در کاروان فعالین به سوی غزه که مواد ضروری را به مردم این محل حمل می کردند، نیروهای نظامی اسرائیل در آب های بین المللی به این کشتی ها داخل شدند. در این هجوم نیروی های اسرائیلی در کشتی های کاروان فعالین ٩ نفر که اکثریت شان ترکی ها بودند، کشته شدند و در حدود ٤٠ نفر نیز مجروح شدند. در این کارون ١١ تن از فعالین  شناخته شده سویدنی نیز بودند که بعد از حمله نیرو های نظامی به اسرائیل برده شدند و بعد از چند روز در تحقیق به سویدن برگشتند. در هفته گذشته یکی از کشتی های ترکیه – Mavi Marmara - به خانه برگشت. هزاران نفر در ساحل منتظر آمدن این کشتی بودند. ولی اسرائیل از درخواست معذرت و پرداخت غرامت بخاطر کشته شدن ٩ شهروند ترکی خودداری می کند.

********

 ولیعهد و پادشاه سویدن در تمرکز متقابل

 در تابستان سال جاری ولیعهد سویدن شاهدخت ویکتوریا با دانیل ویسلینگ در کلیسای بزرگ در استکهلم ازدواج کرد. عروسی ولیعهد ویکتوریا که بعد از آماده سازی طولانی و خوبی برگزار شد، مورد توجه زیادی از مردم سویدن و اروپا قرار گرفت. دانیل ویسلینگ لقب شاهزاده گی را گرفت ولی اسم خانواده گی خود را از دست داد.
بعد از گذشت چند ماه از مراسم عروسی در خانواده سلطنتی سویدن که در مرکز توجه مثبت رسانه ها و مردم بودند، با بیرون آمدن کتابی در مورد زندگی کودکی و نو جوانی و همچنین زندگی غیر رسمی شاه، گوستف شانزدهیم، به مردم روی دیگر سکه را نشان داد. ماه نوامبر برخلاف ماه جون ماه سنگینی بود. کتاب "پادشاه بی میل" Den motvillige monarken از خیانت و دیدار شاه از کلپ های ستریپ بازگو می کند.

********